Hans Bonte zwaait af als minister en trekt meteen de brandbel: te veel gelekt, te veel geruzie en te weinig regeren.
Na amper 159 dagen zit het ministerschap van Hans Bonte erop. Melissa Depraetere keert na haar moederschapsverlof terug naar de Vlaamse regering en Bonte verhuist opnieuw naar het Vlaams Parlement. Maar niet zonder eerst nog een paar rake observaties achter te laten over de toestand van de regering waarin hij een half jaar mocht meedraaien.
Zijn diagnose is weinig opbeurend: er wordt gelekt vanuit de regering zelf, coalitiepartners spreken elkaar voortdurend tegen en interne discussies belanden nog voor de vergadering afgelopen is op nieuwssites.
Kortom: het rommelt stevig in de Wetstraat.
Een regering als een kibbelend jeugdverblijf
Dat de Vlaamse coalitie de jongste maanden piept en kraakt, hoeft niemand nog uit te leggen. Het ging de voorbije weken over Ventilus, energie, klimaat, het leerlingenvervoer, subsidies en zowat elk dossier dat politiek gevoelig ligt. Nauwelijks is er een compromis bereikt, of één van de coalitiepartners trekt alweer publiek aan de alarmbel.
De indruk ontstaat steeds vaker dat de regeringspartijen zich gedragen als hitsige pubers op een eerste scoutskamp: veel emotie, veel verwijten, veel deuren die dichtgaan, om daarna weer verplicht samen aan tafel te zitten omdat niemand naar huis kan.
Ironischer wordt het niet. Niemand lijkt nog echt gelukkig in deze coalitie, maar uitstappen is nog minder aantrekkelijk.
"Er wordt gelekt vanuit de regering zelf"
Bonte stoort zich vooral aan de manier waarop politiek vandaag wordt bedreven. Volgens hem verschijnen interne discussies soms al online terwijl de vergadering nog bezig is.
Dat betekent volgens hem maar één ding: de lekken zitten niet buiten, maar binnen de regering zelf.
Daardoor worden onderhandelingen niet langer achter gesloten deuren uitgevochten, maar in real time op sociale media, nieuwssites en televisie. Elke minister lijkt tegelijk bestuurder én campagnemedewerker van zijn eigen partij te zijn geworden.
Iedereen wil besparen... behalve op zijn eigen dossiers
Volgens Bonte zit nog een ander probleem ingebakken in de Vlaamse coalitie.
Enerzijds klinkt voortdurend dat de begroting onder controle moet blijven en dat budgettaire discipline heilig is.
Anderzijds komen dezelfde coalitiepartners bijna wekelijks met nieuwe projecten waarvoor plots wél extra geld nodig blijkt.
Besparen is blijkbaar een prachtig principe, zolang iemand anders de rekening betaalt.
En de oplossing? Bezinnen. Echt waar.
Na zijn analyse komt Bonte ook met een remedie.
De regering moet, zegt hij, "even bezinnen" over welk verhaal ze de komende jaren wil schrijven.
Het klinkt ergens aandoenlijk. Terwijl ministers elkaar publiekelijk vliegen afvangen, dossiers lekken nog voor de inkt droog is en coalitiepartners elkaar voortdurend onder vuur nemen, luidt het voorstel: even reflecteren.
Alsof de Vlaamse regering op bezinningsweek trekt. Geen smartphones, geen lekken, geen persberichten. Misschien een kampvuur, een gitaar en een kringgesprek over vertrouwen. Misschien dat een Kumbayaaatje helpt?
Niemand wil vallen
Een echte regeringscrisis verwacht Bonte overigens niet.
Niet omdat de liefde plots teruggekeerd is, maar omdat niemand er belang bij heeft de stekker eruit te trekken. De coalitiepartners zijn, zoals hij zelf zegt, "tot elkaar veroordeeld". Het Vlaams Parlement wordt voor vijf jaar verkozen — sinds 2014 samenvallend met de Europese verkiezingen — en kán niet ontbonden worden. Er bestaat op deelstaatniveau simpelweg geen mechanisme om de kiezer vervroegd te raadplegen. Geen ontbinding, geen vervroegde stembusgang.
Het gevolg is dat zelfs een zware politieke crisis het parlement niet naar huis stuurt. Een minister kan opstappen, een partij kan de coalitie verlaten, de regering kan ontslag nemen of in lopende zaken gaan — maar de oplossing moet altijd uit hetzelfde, zittende parlement komen. De meerderheid kan van kleur of samenstelling veranderen, de kiezer komt er niet aan te pas tot de rit van vijf jaar om is.Bovendien: een Vlaamse regering kan niet vallen.
Dat is misschien nog de meest treffende omschrijving van de Vlaamse regering vandaag. De dames en heren van het Vlaams parlement zijn Niet verenigd door een gemeenschappelijke visie, maar door een statuut.
En dus blijft iedereen zitten waar hij zit, kibbelt vrolijk verder en hoopt dat de volgende crisis toevallig eerst bij de buurman ontploft.
(Foto: screenshot ‘De Zevende Dag’/VRT)
