Er zijn van die momenten waarop je je begint af te vragen of de overheid niet gewoon stiekem een rad draait met daarop allerlei willekeurige woorden. “Fermette.” Draai draai draai. “Taks.” PING. Proficiat Vlaanderen, we hebben weer een nieuwe belasting bedacht.
Jawel: de Vlaamse regering staat open voor wat ondertussen vrolijk de “fermettetaks” genoemd wordt. Het idee komt van Boerenbond en Natuurpunt, die vinden dat mensen die in een hoeve of landelijke woning wonen zonder effectief aan landbouw te doen, financieel aangepakt mogen worden. Volgens hen moet er een soort heffing komen voor zogenaamde “zonevreemde functiewijzigingen” én mogelijk zelfs een jaarlijkse belasting voor mensen die in zo’n fermette wonen.
Oftewel, vertaald naar mensentaal: ge woont op den buiten zonder tractor? Dan zult ge leggen gelijk de kiekens (die ge niet hebt)!
Volgens minister Jo Brouns gaat het om een “creatieve oplossing” om de open ruimte te beschermen. En kijk, daar wringt het schoentje al meteen. Want wanneer een regering woorden als “creatieve oplossing” gebruikt, weet de gemiddelde Vlaming ondertussen dat hij best zijn portefeuille al preventief vastneemt.
Want laten we het zeggen zoals het is: Vlaanderen is stilaan veranderd in een soort gigantische fiscale escape room vol trajectcontroles waarin burgers voortdurend nieuwe regels, verboden en belastingen moeten ontwijken om financieel nog net niet te stikken.
En nu dus de fermette. Wat dit voorstel zo hallucinant maakt, is de hypocrisie ervan. Decennialang werd die landelijke droom net verkocht als hét Vlaamse ideaal. Een gerenoveerde hoeve. Rust. Groen. Een tuin. Misschien wat kippen. Een hond die achter een bal loopt terwijl iemand op zondag de barbecue aansteekt en naar wielrennen kijkt. Makelaars, gemeenten en projectontwikkelaars hebben daar jarenlang gretig op ingespeeld.
Maar nu plots klinkt het: “Ah ja, eigenlijk zouden jullie daarvoor extra moeten betalen.”
Want blijkbaar is het probleem tegenwoordig niet meer dat wonen onbetaalbaar wordt, maar dat sommige mensen nog nét iets te gezellig wonen.
En uiteraard wordt dit allemaal verkocht onder het mom van “de open ruimte beschermen”. Wat op zich een legitiem debat is. Vlaanderen staat inderdaad stampvol. Maar het blijft opvallend hoe oplossingen in dit land bijna altijd neerkomen op hetzelfde: meer betalen.
Te dikke auto? Betalen. Te veel uitstoot? Betalen. Te veel energie verbruiken? Betalen. Verkeerde woning? Betalen. Te weinig zonnepanelen? Betalen. Te veel zonnepanelen? Ook betalen. Een regenwaterput vergeten? Betalen. Een oude mazoutketel? Betalen. Een huis geërfd van je grootouders? Driewerf betalen.
Binnenkort krijg je waarschijnlijk nog een jaarlijkse “genietbelasting” wanneer de overheid merkt dat je eigenlijk nét iets te content bent met je leven.
Wat ook grappig is: dezelfde overheid die jarenlang mensen richting eigendom duwde, behandelt eigenaars ondertussen bijna alsof ze verdacht zijn. Een huis bezitten lijkt stilaan minder een investering en meer een abonnementendienst met constante maandelijkse updates, boetes, renovatieverplichtingen en fiscale verrassingen.
En ondertussen begrijpt niemand nog waarom jonge mensen geen woning meer kunnen kopen.
De ironie is trouwens dat heel Vlaanderen jarenlang werd volgebouwd met exact die fameuze fermettes. Dat was geen illegale ondergrondse beweging van schurken die stiekem hoeves begonnen te bewonen. Dat gebeurde met vergunningen, notarissen, gemeenten en overheden die daar perfect van op de hoogte waren.
Maar zoals wel vaker in België verandert een jarenlang aangemoedigde levensstijl plots in een maatschappelijk probleem zodra de overheid ontdekt dat er misschien nog ergens geld te rapen valt.
En als we toch bezig zijn met creatieve taksen, dan willen wij graag constructief meedenken. Hierbij alvast enkele voorstellen waarmee de regering mogelijk nóg meer geld uit de burger kan persen:
een “teveel-op-restaurant-terras-zitten”-taks;
een jaarlijkse belasting voor mensen die nog weten hoe stilte klinkt;
een “gij-hebt-een-tuin”-heffing;
een kilometervergoeding voor mensen die durven ademen buiten de LEZ-zone;
een klimaatbijdrage voor elke barbecue waarbij iemand “amai ’t is goe weer” zegt;
een belasting op tweede koffies op het werk;
en waarom niet meteen een romantiektaks voor koppels die nog kaarsen durven aansteken zonder CO₂-compensatie?
Of nog eenvoudiger: misschien moeten we gewoon allemaal ons loon rechtstreeks laten storten op het rekeningnummer van de FOD Financiën. Dan kunnen zij beslissen hoeveel we mogen houden zodra alle creatieve oplossingen afgehouden zijn. Dat bespaart iedereen tijd.
