“Draagmoederschap leidt automatisch tot uitbuiting en moet het wereldwijd verboden worden.”
Een nieuw VN-rapport legt de bom onder het debat over draagmoederschap. Volgens speciaal rapporteur Reem Alsalem leidt de praktijk onvermijdelijk tot uitbuiting van vrouwen en moet ze wereldwijd verboden worden. In België wordt intussen gewerkt aan een wettelijk kader dat net het omgekeerde beoogt: een gecontroleerde en ethisch omkaderde regeling.
Conservatieve visie als uitgangspunt
Het rapport stelt dat draagmoederschap per definitie gewelddadig is omdat het de lichamen van vrouwen verhandelbaar maakt en patriarchale structuren versterkt. Ook wanneer er geen commerciële vergoedingen tegenover staan, blijft er volgens de VN-rapporteur sprake van uitbuiting. Om die reden pleit Alsalem voor een radicaal totaalverbod.
De auteur van het rapport is geen onbesproken figuur. Alsalem, sinds 2021 VN-rapporteur voor geweld tegen vrouwen, staat bekend om haar conservatieve en vaak polariserende standpunten. Ze bepleitte eerder al een wereldwijd verbod op prostitutie, criminalisering van klanten en de afschaffing van pornografie, die ze omschrijft als “gefilmde prostitutie”. Daarnaast kreeg ze internationaal kritiek wegens haar uitgesproken genderkritische houding en het terugschroeven van verworven rechten voor transpersonen. Iemand met een mening, zeg maar.
Weerklank vooral bij conservatieve stemmen
Met dit nieuwe rapport vindt Alsalem vooral steun bij conservatief-religieuze kringen en radicale feministische bewegingen. Die laatste stellen dat geslacht en gender gelijklopen en dat trans vrouwen geen aanspraak kunnen maken op vrouwenrechten. In progressievere landen, waaronder België, klinkt de oproep tot een totaalverbod echter vooral theoretisch.
Belgisch kader in ontwikkeling
Ons land bewandelt een ander pad. In 2023 concludeerde het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek dat draagmoederschap ethisch verdedigbaar is, op voorwaarde dat er duidelijke regels gelden. Een verbod zou contraproductief werken, klinkt het, omdat de praktijk dan ondergronds verdergaat, zonder enig toezicht. Dat zou volgens experts net méér risico’s op misbruik opleveren, met kinderen als grootste slachtoffers.
Het federaal regeerakkoord voorziet daarom in de ontwikkeling van een wettelijk kader voor altruïstisch draagmoederschap waarbij de draagvrouw geen genetische band heeft met het kind. De juridische regeling moet niet alleen de procedure vastleggen, maar ook de rechten van wensouders erkennen, inclusief alleenstaanden en lgbt+-koppels.
Volgens de woordvoerder van minister van Justitie Annelies Verlinden is dat werk volop aan de gang: “Die werf loopt nog.” De uitwerking vergt zowel technische als politieke afspraken, maar het doel blijft duidelijk: een wettelijk kader dat draagmoederschap uit de schaduw haalt en onder strikte voorwaarden mogelijk maakt.
(Foto: Shutterstock)
