War on drugs: Brussel gaat (eindelijk) de gebruiker viseren.
Na jaren waarin het beleid vooral mikte op dealers, netwerken en straatbendes, verschuift in Brussel het zwaartepunt van de drugsaanpak. Het parket kondigt een striktere vervolging aan van recreatieve drugsgebruikers en maakt daarbij duidelijk dat ook de vraagzijde van de markt verantwoordelijk wordt geacht voor het aanhoudende drugsgeweld in de hoofdstad. Wie betrapt wordt, riskeert voortaan meteen een geldboete. Wie weigert te betalen, kan zijn gsm of zelfs zijn wagen kwijtspelen.
Onmiddellijke sancties als standaardprocedure
De nieuwe aanpak is vastgelegd in een omzendbrief die werd verstuurd naar alle zes Brusselse politiezones, de spoorwegpolitie en de wegpolitie. Procureur des Konings Julien Moinil vraagt daarin om systematisch gebruik te maken van de zogenoemde onmiddellijke minnelijke schikking (OMS). Concreet betekent dit dat wie op heterdaad betrapt wordt met drugs, ter plaatse een boete krijgt opgelegd om verdere vervolging te vermijden.
De boetes variëren tussen 75 en 500 euro, afhankelijk van de hoeveelheid en het type drugs. Volgens het parket is het uitgangspunt helder: drugshandel en zogenaamde hotspots kunnen alleen blijven bestaan zolang er een constante vraag is. Die vraag wil het parket nu expliciet aanpakken door de bestaande wetgeving consequenter toe te passen.
Inbeslagname van gsm of voertuig
Wie weigert om de onmiddellijke schikking te betalen, komt in een gerechtelijke procedure terecht. Daarbij kunnen ook verregaande maatregelen volgen. Het parket wijst erop dat smartphones in beslag kunnen worden genomen wanneer blijkt dat drugs via apps zoals Snapchat of Telegram werden besteld. In bepaalde hotspots, waar drugs in een ‘drive-in’-systeem worden geleverd, kan zelfs het voertuig van de gebruiker worden aangeslagen als het gebruikt werd voor het ophalen of vervoeren van drugs.
Met die maatregelen wil het parket niet alleen sanctioneren, maar ook ingrijpen in de logistieke keten achter de drugshandel. De boodschap is dat ook ogenschijnlijk kleinschalig gebruik rechtstreeks bijdraagt aan een breder crimineel ecosysteem.
Context van aanhoudend drugsgeweld
De aangescherpte richtlijnen komen door de escalerende drugsproblematiek in Brussel. Dit jaar werden al bijna honderd schietincidenten geregistreerd, met acht dodelijke slachtoffers en meer dan veertig gewonden. Volgens het parket is het onmogelijk om dat geweld los te koppelen van de structurele vraag naar illegale drugs in de stad.
Procureur Moinil benadrukt al langer dat een effectieve aanpak niet kan stoppen bij de klassieke targets — dealers en bendes — maar ook de gebruikers moet omvatten die het systeem draaiende houden.
Onderscheid tussen recreatief gebruik en problematiek
Het parket maakt een expliciet onderscheid tussen recreatieve gebruikers en mensen met zware psychosociale of medische problemen, latwen we ze problematische junks noemen. Voor die tweede groep volstaat een repressieve aanpak niet. Moinil pleit daarom voor de oprichting van een drugopvolgingskamer, waar gebruikers met complexe noden gericht kunnen worden doorverwezen naar zorg en begeleiding.
De nieuwe richtlijnen zijn dus niet bedoeld als een eenheidsoplossing, maar als een gerichter instrument binnen een bredere strategie.
Signaalfunctie en verstoring van het verdienmodel
Nationaal drugscommissaris Ine Van Wymersch noemt de strengere aanpak van openlijk en recreatief drugsgebruik vooral een duidelijk maatschappelijk signaal. Volgens haar toont onderzoek aan dat een grotere beschikbaarheid van drugs leidt tot meer gebruik. Maatregelen die die beschikbaarheid bemoeilijken, kunnen dus wel degelijk effect hebben.
De kern van de strategie blijft volgens Van Wymersch het ondermijnen van het verdienmodel van criminele organisaties. Dat gebeurt niet alleen door financiële stromen aan te pakken, maar ook door het kopen en verkopen van drugs logistiek moeilijker te maken. Het in beslag nemen van smartphones speelt daarin een sleutelrol, omdat digitale platformen vandaag een centrale plaats innemen in de drugsdistributie.
Het etiket ‘recreatief gebruik’ is volgens haar bovendien misleidend. Drugsgebruik gaat gepaard met bredere maatschappelijke schade, van verkeersslachtoffers tot intrafamiliaal geweld. De boodschap van het beleid is dan ook duidelijker dan ooit: wie gebruikt, draagt mee verantwoordelijkheid voor de gevolgen.
(Foto: Pixabay)
