Maar was het écht alleen maar De Croo die op de poef bestuurde?
België staat opnieuw waar het al jaren thuishoort: in het Europese strafhoekje met een rode vlag in de hand en een begroting die lijkt op een pizzadoos na een dronken nacht. Bart De Wever noemt het de schuld van Vivaldi. Alexander De Croo doet alsof hij op zuinigheidsdieet was. En intussen komt professor Wim Moesen binnengewandeld met de balans, het mes en de factuur.
De Croo’s erfenis: geen zilverwerk, wel een schuldenberg
Het zijn gouden tijden voor politieke archeologen. Wat De Wever vandaag krijgt, is niet zozeer een regeringszetel, maar een gezonken wrak waar nog net een vlaggetje op wappert met “Open Vld 2020–2024”. De nieuwe premier krijgt zeven jaar van Europa om de Belgische financiën van de intensive care te halen. “Het was Vivaldi die het zinkende schip heeft achtergelaten,” zegt De Wever. Alleen: was dat schip al lek vóór Vivaldi, of heeft Alexander De Croo écht met volle overtuiging op de poef bestuurd?
De cijfers van het Rekenhof zijn alvast duidelijk: het begrotingstekort loopt onder ongewijzigd beleid op tot 6 procent van het bbp tegen 2029. Dankzij wat pleisters en ducttape van de regering-De Wever (codenaam: Arizona) zakt dat cijfer naar 3,7 procent. Nog altijd een financiële kater van jewelste, maar minder dan het delirium waar we op afstormden. Vertaling: zonder De Wever zaten we tegen dan met 16 miljard euro per jaar extra in het rood.
Vivaldi: zeven partijen, nul hervorming
Alexia Bertrand, oud-begrotingsstaatssecretaris - en vandaag half vergeten - is not amused. “Tuurlijk liep het tekort op bij ongewijzigd beleid,” zegt ze. “Daarom moét een regering beleid voeren.” Een waar woord. Alleen: wat Vivaldi beleid noemde, noemde de rest van Europa symptoombestrijding.
Drie crisissen, jawel: corona, Oekraïne, energie. Maar het echte virus dat Vivaldi teisterde, was bestuurlijke verlamming. De hervormingen? Die zaten klem in de PS-vork. De pensioenhervorming van Karine Lalieux werd een Belgische klassieker: veel kabaal, weinig inhoud, nul resultaat. Resultaat: de vergrijzingskost blijft als een rioolrat door de begroting knagen.
Bertrand wijst fijntjes op het verleden: ook de Zweedse regering (met N-VA) hervormde nauwelijks. En de fiscale hervorming van Johan Van Overtveldt? Die sloeg, volgens Bertrand, vooral een extra gat in de begroting. Leuke anekdote, maar geen excuus voor Vivaldi's eigen non-beleid. Wie in een kelder vol lekken zit, wijst beter niet naar de vorige loodgieter als je zelf vergat de kraan dicht te draaien.
De Croo: sober bestuur of boekhouding voor beginners?
De Croo zelf ging in campagnemodus nog prat op 11 miljard aan besparingen. Voorzichtig beleid, bedachtzaam omgaan met middelen — het was een soort spirituele hergeboorte van de liberale boekhouder.
Alleen: Wim Moesen, professor-emeritus en wandelende begrotingsbijbel, heeft daar andere cijfers bij. In de periode 2020–2024 - zo lezen we in 'De Morgen - stegen de overheidsuitgaven in België fors meer dan in de rest van de eurozone. Omgerekend: zo’n 10 miljard extra overheidsinjectie per jaar. België ging breed zitten terwijl de rest van Europa de broeksriem aantrok.
De energiejaren: veel warmte, weinig wijsheid
De uitspattingen vonden vooral plaats tijdens de energiecrisis. Energiecheques, premies, compensaties — de regering-De Croo transformeerde in een soort Sinterklaas op speed. En ja, ook voor de hogere inkomens werd gretig gesmeten met indexaties en fiscale douceurtjes. Volgens Moesen kreeg wie het eigenlijk niet nodig had, overcompensatie deluxe. “Pralinegeld,” noemt hij het. En wie ooit pralinegeld in handen had, weet: dat smelt snel, maar laat een vettige afdruk na op de begroting.
Volgens Moesen werd het Europese gedoogbeleid — dat landen toeliet fors te investeren tijdens crisissen — door België misbruikt om zichzelf rijk te rekenen. Resultaat: de schuldenberg is niet alleen hoog, hij is ook rot van binnen.
En nu? Europa kijkt mee. En rekent af.
Vandaag maakt Europa het officieel: België moet saneren. Zeven jaar lang snoeien, schaven en slikken. Zelfs De Wever geeft toe: wat Arizona nu voorstelt, zal niet volstaan. En de schuld daarvoor? Die ligt volgens hem volledig bij Vivaldi. Maar ook dat is een halve waarheid.
Ja, Vivaldi heeft geflaterd. Ja, De Croo heeft op krediet geleefd, en vergeten dat de rekening ooit komt. Maar laat ons ook niet doen alsof De Wever en co. nu met het budgettaire equivalent van het Nieuwe Testament zijn gearriveerd. Want wie echt wil besparen, zal ook moeten snijden waar het pijn doet. En daar zijn zelfs bij N-VA de messen nog bot.
Conclusie: het huis brandt, maar iedereen wijst naar de lucifers
In de Belgische politiek is niemand écht schuldig, alleen verantwoordelijk. En verantwoordelijkheid nemen, dat doet men in dit land zelden zonder eerst naar de vorige huurder te wijzen. De begroting is een puinhoop. De vergrijzing is een reus in wording. En Europa kijkt toe, pen in de hand, klaar om te noteren wie straks weer z’n huiswerk niet maakt.
En nu?
(Foto: Philip Reynaers / Photonews)
