“Leerkrachten moeten doen waar ze goed in zijn: lesgeven.”
In Wallonië begint het nieuwe schooljaar vandaag. Onze Vlaamse jongens en meisjes hebben nog een week de vrijheid. En die ‘vrijheid’ zou wel eens verlengd kunnen worden, want het Vlaamse onderwijs staat onder druk: er ontbreken op dit moment meer dan 3.700 voltijdse leerkrachten. Een en ander blijkt uit een recent onderzoek van het Departement Onderwijs. Vooral in de grootstedelijke regio’s Brussel en Halle-Vilvoorde is het tekort acuut. Bevoegd minister Zuhal Demir (N-VA) wijt het grotendeels aan de brede invulling van het lerarenschap die haar voorganger – en partijgenoot – Ben Weyts invoerde. “Leerkrachten moeten doen wat ze het best kunnen: lesgeven,” zegt Demir.
Tekort nijpt vooral in steden
De cijfers schetsen een schrijnend beeld. In Brussel ontbreekt ongeveer 10 procent van het basisonderwijspersoneel, in het secundair gaat het om iets meer dan 7 procent. In Halle-Vilvoorde blijven nog 180 vacatures voor voltijdse leraren in het lager onderwijs open, en 161 in het secundair. Antwerpen en Gent sluiten de top vier, met elk een tekort van circa 4 procent van hun lerarenteams.
Een voltijdse leraar staat gemiddeld 20 tot 24 uur per week voor de klas, met lessen van 50 minuten per keer. Daarboven komen uren voor lesvoorbereiding, nakijken van toetsen en andere ondersteunende taken. Kat in het bakkie, niet? Want laten we de maanden vakantie niet vergeten. Waarom hebben we dan een tekort?
Directeurs voelen de druk
Maggy Vankeerberghen, coördinerend directeur van scholengroep UNIK in Halle-Vilvoorde, bevestigt bij ‘VRT NWS’ de ernst van de situatie. “Elk jaar opnieuw is het moeilijk om geschikte collega’s te vinden. We zitten in dezelfde moeilijke context als Brussel: Nederlandstalige leerlingen starten in mindere mate, en in het secundair hebben sommige leerlingen de taal van de leraar niet volledig onder de knie.”
Voor het komende schooljaar zijn er in haar scholen nog 15 openstaande functies, vooral in levensbeschouwelijke vakken, theoretische beroepsvakken en Frans.
115.000 lesuren verdwijnen naar andere taken
Minister Demir wijst het toegenomen takenpakket van leraren aan als kernprobleem. Leerkrachten besteden inmiddels meer dan 115.000 lesuren per jaar aan taken die niets met rechtstreeks lesgeven te maken hebben. In het basisonderwijs gaat het om voorbereiding van lessen, nakijken van toetsen en begeleiding van startende collega’s. In het secundair gaat tijd verloren aan pedagogische studiedagen, bijscholing, ICT-beheer, schoolbibliotheken en excursies.
“Ondersteuning is nuttig en draagt bij aan het behoud van leerkrachten op lange termijn,” zegt Demir. “Maar we moeten scherp onderscheiden wat de kerntaak van een leraar is en wat niet. Uiteindelijk moet de leraar vooral voor de klas staan.”
Middenkader ontbreekt
Vankeerberghen onderschrijft de kritiek, maar benadrukt dat scholen geen degelijk middenkader hebben om de extra taken op te vangen. “Scholen creëren functies zoals leerlingbegeleiders vaak zelf, ten koste van lesuren. Een gespecialiseerde leerkracht wordt dan op die functie gezet, wat het aantal directe lesuren verder vermindert.”
Volgens de directeur zijn de lesuren de afgelopen jaren systematisch gereduceerd, terwijl het aantal bijkomende kerntaken is toegenomen. “Dat knelt en maakt het beroep minder aantrekkelijk.”
Hervorming op lange termijn noodzakelijk
Minister Demir wil in de komende maanden binnen het sociaal overleg een herziening van het takenpakket realiseren, zodat leerkrachten zich kunnen concentreren op hun kerntaak: lesgeven. “We kunnen blijven praten over het lerarentekort, maar er moet concrete actie volgen. Het wordt een proces van lange adem, want de hervorming moet grondig zijn om het beroep aantrekkelijk te houden en te zorgen dat leerkrachten voor de klas blijven staan.”
(foto: Joel Hoylaerts/Photo News)
