Vlaams minister van Justitie Zuhal Demir (N-VA) vindt dat het nu genoeg is geweest.
Ze knippen, gooien, verstoppen of saboteren. En al te vaak komen ze ermee weg. Sinds 2020 zijn er in Vlaanderen 849 gevallen geregistreerd van gesaboteerde enkelbanden. Wie onder elektronisch toezicht stond, vond blijkbaar ook het recht om dat toezicht letterlijk van zich af te werpen. Maar het ging nog verder: technici werden bedreigd (39 keer) of fysiek verhinderd (127 keer) om te komen.
Het Vlaams Parlement keurde zopas haar decreet goed dat voorziet in boetes tot 4.000 euro of celstraffen tot drie jaar voor wie het elektronische toezicht saboteert. Niet langer wegwuiven, maar bestraffen — niet omdat het kan, maar omdat het moet. Demir wil Daltons van onze maatschappij duidelijk maken dat trop teveel is.
Het rechtsgevoel aan flarden
Dat het openbaar ministerie vaak verzuimt op te treden tegen deze incidenten, noemt Demir ronduit nefast. De saboteurs wisten dat er nauwelijks gevolgen waren voor hun daad, en maakten daar gretig misbruik van. Geen vervolging, geen sanctie, geen signaal. Het gevolg: een groeiende perceptie van wetteloosheid. Alsof wie onder toezicht staat nog altijd de spelregels zelf mag bepalen. Alsof de enkelband een gadget is die je naar goeddunken mag loskoppelen wanneer het niet uitkomt.
De Vlaamse regering trekt nu zelf een lijn in het zand. Justitie — federaal — mag dan wel verantwoordelijk blijven voor de opsporing en vervolging, Vlaanderen grijpt in op het vlak waar het kan: de sanctionering van de materiële sabotage. Wie bewakingsmateriaal saboteert, zal dat in de portemonnee of op zijn strafblad voelen.
Symboliek met inhoud
Deze maatregel is meer dan een juridische voetnoot. Hij is een antwoord op de groeiende frustratie bij personeel van het Vlaams Centrum Elektronisch Toezicht (VCET), dat dagelijks geconfronteerd wordt met fysieke en verbale agressie, maar vooral met de leegte nadien: er volgt meestal niets. De incidenten zijn ondertussen geen randfenomeen meer, maar een structureel probleem.
En meer dan dat: het is een symbooldossier geworden. Want wie vandaag zijn enkelband doorknipt, stuurt niet alleen een middelvinger naar justitie, maar naar de samenleving als geheel. Dat het systeem toelaat dat je je straf letterlijk van je enkel haalt en ermee in de vuilbak mikt, voedt het cynisme van de wetgetrouwe burger.
Verantwoordelijkheid durven nemen
De Vlaamse ingreep is tegelijk ook een politieke boodschap richting de federale justitie: als jullie het niet doen, doen wij het wel. Het is een klassiek recept in Demirs stijl: kordaat, zichtbaar en bedoeld om te botsen met de zachte flanken van het federale beleid. Maar in dit geval kan moeilijk tegengesproken worden dat er een probleem was — en dat daar nu tenminste een antwoord op komt.
Of het voldoende zal zijn om het sabotagegedrag in te dijken, valt nog af te wachten. Maar dat er eindelijk een prijs komt op het moedwillig kapotslaan van toezichtsmateriaal, is op zijn minst een noodzakelijke correctie.
Geen gadget, maar een strafmaatregel
Een enkelband is geen lifestyle-accessoire. Het is een strafalternatief — een tweede kans die alleen werkt als die ernstig genomen wordt. Wie zijn tweede kans vernielt, moet beseffen dat ook daar consequenties aan verbonden zijn. Het nieuwe decreet maakt dat eindelijk tastbaar. Niet door te roepen, maar door te rekenen.
