Stormloop van ellende.
Vlaamse centrumsteden zetten zich schrap voor een tsunami van hulpvragen bij de OCMW’s. Vanaf 1 januari verliezen meer dan 62.000 langdurig werklozen hun uitkering, ruim 45.000 daarvan al in de eerste helft van het jaar. Naar schatting zal ongeveer een derde van hen terugvallen op een leefloon. De gevolgen van die beleidskeuze worden niet federaal opgevangen, maar verschuiven rechtstreeks naar steden en gemeenten.
Antwerpen en Gent verwachten de zwaarste impact. In Antwerpen verliezen naar schatting 10.700 inwoners hun uitkering. De stad houdt rekening met 7.600 aanmeldingen bij het OCMW, al zal niet iedereen effectief recht hebben op een leefloon. Om die toestroom te verwerken, werden de voorbije maanden 47 extra medewerkers aangeworven, onder meer via gerichte rekrutering bij hogescholen.
Gent voorziet 33 bijkomende OCMW-medewerkers. Het stadsbestuur rekent erop dat in de eerste zeven maanden van 2026 ongeveer 1.100 nieuwe leefloondossiers geopend zullen worden. Ook andere centrumsteden nemen bijkomend personeel aan, zij het in beperktere mate. Brugge en Oostende plannen voorlopig geen extra aanwervingen.
Meer dossiers, dezelfde realiteit
De cijfers tonen vooral aan hoe de uitvoering van het nieuwe werkloosheidsbeleid wordt doorgeschoven naar het lokale niveau. OCMW’s worden opnieuw het laatste vangnet voor mensen die uit het federale systeem vallen, zonder dat de structurele oorzaken van langdurige werkloosheid verdwijnen. Extra personeel kan de administratieve druk verlichten, maar verandert weinig aan de onderliggende sociale realiteit.
De vraag is niet alleen of de steden voldoende maatschappelijk werkers vinden, maar ook of het huidige model bestand is tegen een plots massale instroom van mensen met complexe problemen: schulden, woononzekerheid, psychische kwetsbaarheid en gezinsstress. Wie zijn uitkering verliest, verliest vaak meer dan inkomen alleen.
Sociaal risico onder de radar
Wat in de aanwervingscijfers nauwelijks zichtbaar wordt, is de bredere maatschappelijke impact. Als gezinnen hun huur niet meer kunnen betalen, als basisconsumptie onder druk komt en schulden zich opstapelen, stijgt ook de mentale druk. Lokale besturen focussen begrijpelijk op dossierverwerking en leefloonadministratie, maar de nood aan psychosociale ondersteuning en crisisbegeleiding dreigt onderbelicht te blijven.
OCMW’s functioneren niet alleen als uitbetalingsinstantie, maar ook als eerste opvang voor mensen in existentiële nood. De vraag dringt zich op of steden zich voldoende voorbereiden op die dimensie van het beleid. Extra maatschappelijk werkers zijn noodzakelijk, maar mogelijk onvoldoende wanneer economische theorie botst met sociale werkelijkheid.
Lokale besturen als buffer
Zal de schaalvergroting volstaan, of belanden steden opnieuw in crisisbeheer? De hervorming van de werkloosheid verschuift de echte problemen van ons sociaal model. En zoals vaker, belandt de maatschappelijke kost uiteindelijk bij de lokale overheden — en bij de mensen die het vangnet nodig hebben.
De aanwervingen in Antwerpen en Gent zijn geen luxe, maar een verdedigingslinie. De vraag is alleen of ze breed genoeg is om de komende sociale schokgolf op te vangen.
(Foto: AI-P-magazine/Grok)
