“Bio-ethiek is geen tapijtenmarkt.”
De afschaffing van de Senaat moest een technisch dossier worden. Een institutionele schoonmaakoperatie waar bijna iedereen stilaan van overtuigd was dat het politieke kerkhof aan renovatie toe is. Maar in België duurt het blijkbaar nooit lang voor zelfs een eenvoudige staatshervorming verandert in een groteske politieke ruilhandel.
En deze keer kwam de lucifer van de PS.
De Franstalige socialisten probeerden dinsdag in de Kamer een bijzonder explosieve koehandel op tafel te leggen: steun voor de afschaffing van de Senaat, op voorwaarde dat het recht op abortus tot 18 weken in de Grondwet wordt gebetonneerd.
Een institutionele hervorming ruilen tegen een van de meest gevoelige bio-ethische thema’s van het land. Je moet het maar durven.
Maar premier Bart De Wever trapte niet in de val en schoot het voorstel publiekelijk aan flarden. Zijn reactie was kort, droog en vernietigend: bio-ethische kwesties horen volgens hem niet thuis in politieke “tapijtenmarkten”.
Politieke koehandel op z’n Belgisch
De scène in de Kamer was veelzeggend. Terwijl de commissie zich boog over de eerste stap richting afschaffing van de Senaat, liet PS’er Khalil Aouasti verstaan dat zijn partij eventueel bereid was mee te stappen — maar enkel als daar een ideologische prijs tegenover stond.
Met andere woorden: geen steun zonder abortusdeal.
Dat is geen compromis meer. Dat is politieke chantage vermomd als democratisch overleg.
De Wever reageerde zichtbaar geïrriteerd op het manoeuvre. Volgens hem zijn bio-ethische thema’s precies de onderwerpen die boven partijpolitieke ruilhandel moeten staan. Zaken als abortus reduceren tot fiches op een institutionele pokertafel vond hij onaanvaardbaar.
En daar heeft hij deze keer gewoon een punt.
Wat de PS hier probeerde, was geen inhoudelijk debat voeren over zwangerschapsafbreking. Het was een communautair dossier gijzelen om een totaal ander ideologisch dossier door de strot van de meerderheid te duwen.
De Senaat: duur decorstuk zonder functie
Dat betekent niet dat De Wever plots mild geworden is voor de Senaat. Integendeel. De premier maakte opnieuw brandhout van het bestaan van de assemblee die al jaren door vriend en vijand wordt beschouwd als het duurste praatcafé van het land.
Volgens De Wever lost de Senaat al lang geen communautaire conflicten meer op en is het instituut herleid tot symbolisch theater op belastinggeld.
Zijn sneer was dodelijk eenvoudig: hoeveel belangenconflicten heeft de Senaat eigenlijk opgelost? Antwoord: nul.
Daarmee raakte hij een gevoelige waarheid die Wetstraatpartijen liever vermijden. België onderhoudt al jaren een instelling waarvan zowat niemand nog overtuigend kan uitleggen waarom ze überhaupt bestaat.
De Senaat kost miljoenen, produceert stapels papier en organiseert eindeloze debatten, maar heeft nauwelijks nog politieke impact. Zelfs binnen de traditionele partijen groeit al jaren het besef dat het rode pluche vooral nog dient om politieke carrières zacht te laten landen.
Maar België zou België niet zijn…
Toch dreigt zelfs de afschaffing van een bijna nutteloze instelling opnieuw te verzanden in communautair gekibbel, partijspelletjes en institutionele achterkamertjes.
Want voor een definitieve afschaffing is een tweederdemeerderheid nodig. En daar wringt het politieke schoentje. De MR wil niet meestemmen als de regering afhankelijk wordt van stemmen van Vlaams Belang of PVDA. De PS probeert intussen ideologische toegevingen af te dwingen. Ondertussen duiken ook alweer nieuwe communautaire discussies op over de vertegenwoordiging van Duitstalig België.
Met andere woorden: België probeert een overbodige instelling af te schaffen via een proces dat zélf bewijst waarom burgers compleet afgehaakt zijn van de politiek.
“Basta la comedia”
De Wever omschreef het proces zelf als acht “staties” — een soort politieke kruisweg waarin elke stap opnieuw door Senaat én Kamer moet passeren. Typisch Belgisch: zelfs om een instelling af te schaffen, moet diezelfde instelling zichzelf eerst meerdere keren goedkeuren.
Absurditeit als staatsmodel.
Maar één moment sprong dinsdag wel boven de rest uit: de weigering van De Wever om mee te stappen in de PS-logica waarbij abortusrechten als politiek ruilmiddel worden gebruikt.
Want hoe gepolariseerd het debat ook is, sommige thema’s zouden inderdaad méér moeten zijn dan muntstukken in een communautaire souk.
Zelfs in België.
Toch nog even dit. De afschaffing van de senaat mag dat als daad van gezond verstand worden verkocht. Maar zullen we even kort door de bocht gaan en de dames en heren in Brussel aansporen om na te denken over het afschaffen van alle overbodige regeringen en te komen tot één land, met één regering? Wie weet krijgen we dan de begroting op orde.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
