Voor de vijfde keer op rij neemt het Brussels Porn Film Festival de hoofdstad in. 69 films, vijfhonderd inzendingen, en één centrale boodschap: porno is veel meer dan masturbatiemateriaal. Het is een complexe kunstvorm met een politiek randje.
Porno op het grote scherm, samen
Vanaf donderdag bezetten Cinema Aventure en Cinema Nova opnieuw de filmzalen van Brussel voor een programma dat allesbehalve mainstream is. Uit meer dan vijfhonderd inzendingen — toevallig? — selecteerde het festivalteam precies 69 films, afkomstig van makers uit Frankrijk tot Brazilië.
Het idee achter het festival is simpel maar radicaal: door porno uit de slaapkamer te halen en samen te bekijken, verander je de relatie tot die beelden. "Onderzoek toont aan dat het onmogelijk is om een demografische lijn te vinden in het publiek dat naar porno kijkt, net omdat iedereen het doet", zegt Miguel Soll, pornoregisseur en co-oprichter van het festival. "Door pornofilms uit de masturbatiecontext te halen en ze samen met een heleboel anderen te bekijken, kun je veel innerlijke schaamte wegnemen."
De politiek van seksualiteit
Porno en politiek liggen dichter bij elkaar dan je denkt. Alle films in dit festival stellen de sociale norm ter discussie — via de lichamen die te zien zijn, de verhalen die verteld worden en de seksualiteiten die getoond worden. Gemarginaliseerde groepen als lhbtqia+, sekswerkers en andere minderheden richten hier de camera op zichzelf, en creëren zo een aanwezigheid die mainstreammedia structureel mist.
Neem Cura, waarin sekswerk uitgebeeldt wordt via dagboekfragmenten, of Solidarity with the Garbage Workers on Strike, waar activisme en lichaam samenkomen. En dan is er nog Naughty Patient, dat een klassiek rollenspel gebruikt om te bekritiseren hoe het vrouwelijk lichaam door de eeuwen heen gemedicaliseerd en gecontroleerd werd.
"Pornografie wordt vaak gereduceerd tot het expliciete, het seksuele, maar het gaat om veel meer dan dat", zegt Soll. "Een film kan je én opgewonden maken én tegelijkertijd emotioneren door het thema. Dat maakt van pornografie een heel complexe kunstvorm."
Een tegenreactie op Pornhub-logica
Het festival plaatst zich bewust tegenover de gangbare logica van grote onlineplatformen. Zoektermen als 'big boobs' sturen de consument naar wat hij al kent en beperken zo de blik op seksualiteit. "Wij programmeren op basis van verhaal, niet seksuele voorkeur", legt Soll uit. "Een heteroman kan naar een vertoning gaan en uitsluitend heteroseksuele seks verwachten, om dan te ontdekken dat er ook queer films worden getoond. Misschien brengt dat wel iets teweeg."
Artiest en coprogrammator Butchibou vult aan: "We gaan daarmee in tegen consumptiegerichte, uitbuitende content van grote platformen, die steeds meer content stelen en AI gebruiken."
Meer dan films
Naast de filmvertoningen barst het programma van workshops, rondetafelgesprekken, tentoonstellingen en feestjes in AB en C12. Er is een infokiosk over sekswerk, een workshop rond het zelfmaken van een strap-on met gerecycleerd materiaal, talks over consent en arbeidsomstandigheden in de pornografie, en zelfs een competitie 'air sex' — met optreden achteraf. "Seksualiteit benaderen met humor vinden we heel belangrijk", klinkt het bij Butchibou.
Het thema dit jaar is backstage: hoe gaat het er achter de schermen van een pornoproductie aan toe? Met de tentoonstelling Behind the Pornographic Eye en een kortfilmwedstrijd waarvoor iedereen een bijdrage kan insturen, maakt het festival de grens tussen filmmaker en kijker kleiner.
"Van schaamte hoeft er geen sprake te zijn", besluit Butchibou. "Je zou er versteld van staan wie er allemaal op afkomt. Oude koppels komen evenzeer kijken. Wie weet wat zij in hun slaapkamer doen."
Het Brussels Porn Film Festival loopt vanaf donderdag 29 april in Cinema Aventure en Cinema Nova in Brussel.
