En het nieuwe beleid van controleren, dwingen en beboeten zal daar geen goed aan doen.
De cijfers liegen niet. In zes jaar tijd is het aantal jonge werknemers dat uitvalt met een burn-out meer dan verdubbeld. Een trend die niet toevallig samenvalt met een arbeidsmarkt die steeds harder draait, steeds emotioneler verarmt en steeds minder rekening houdt met de grenzen van het menselijk lijf. En als de beleidskoers blijft varen zoals ze nu vaart — met de strengere, technocratische arbeidslogica van de Demirs van deze wereld — dan zal die curve alleen maar stijgen. We leven niet om te werken, maar werken om te leven, wil het cliché. Jobs waar consumptie, targets en rotatieschema’s de boventoon voeren, hebben blijkbaar een prijskaartje: de burn-out.
De cijfers: van zorgwekkend naar structureel
Uit een nieuwe studie van de Onafhankelijke Ziekenfondsen blijkt dat burn-outs bij jongeren tussen 18 en 34 niet gewoon toenemen, maar exploderen: van 1.579 gevallen in 2018 naar 3.729 in 2024, goed voor een stijging van 136 procent. In totaal telden ze vorig jaar 11.130 nieuwe burn-outgevallen over alle leeftijden heen. Eén op vier jonge mensen die arbeidsongeschikt wordt, valt uit door burn-out of depressie. En wie uitvalt, blijft dat vaak lang: een vijfde belandt in langdurige invaliditeit.
En dat allemaal terwijl fysieke aandoeningen amper evolueren. Het is niet het lijf dat kapot is, het is de manier waarop we werken — en leven.
De oorzaken: permanent ‘aan’, permanent onzeker
De risicofactoren zijn intussen klassiek:
- een razendsnel veranderende arbeidsmarkt
- constante digitale bereikbaarheid
- een wereldbeeld dat voor jongeren vooral bestaat uit geopolitieke instabiliteit, woononzekerheid en sociaal-economische stress
- telewerk dat wel flexibiliteit biedt, maar de sociale dragende structuur van werk ondermijnt
Alles samen maakt dat jongeren minder houvast hebben, terwijl de druk groter wordt. De ruimte om fouten te maken is kleiner, de verwachtingen groter. Ook de geestelijke gezondheid neemt per generatie af, wat de schokbestendigheid nog meer aantast.
Het systeem zelf veroorzaakt de crash
Het is een illusie te denken dat deze cijfers drastisch zullen dalen zolang werk wordt bekeken als een mathematische rekensom van productiviteit, flexibiliteit en individualisering. De maatregelen van de huidige beleidslijn — denk aan het harder controleren, strenger opvolgen en sneller sanctioneren — maken werk niet menselijker, maar mechanischer.
Willen we burn-outs echt terugdringen, dan moet eindelijk worden erkend wat iedereen in stilte allang weet: we werken om te leven, niet omgekeerd. Maar de sectoren die groeien, zijn net die waarin het omgekeerde wordt aangemoedigd: jobs die draaien op consumptieprikkels, targets, rendement en digitale zelfdiscipline. De perfecte cocktail voor uitputting.
Aanbevelingen zijn er, maar de vraag is: volgen we ze ook?
De Onafhankelijke Ziekenfondsen pleiten ervoor om al op school te beginnen met veerkrachttraining en digitale hygiëne. Werkgevers zouden nieuwe werknemers actief moeten begeleiden en werkplekken aanpassen aan concentratie- en grenzenprofielen. En als mensen toch uitvallen, moet er snel worden ingegrepen met gepersonaliseerde zorgtrajecten.
Het zijn logische aanbevelingen. Maar wie de arbeidsmarkt de afgelopen jaren heeft gevolgd, weet: beleid en realiteit staan zelden op dezelfde werkvloer.
En nu?
Burn-out is niet alleen werkdruk. Het is werkdruk plus woonstress plus toekomstangst plus sociale druk plus een arbeidsmarkt die jong talent vooral ziet als een snel inzetbare, makkelijk vervangbare energiebron.
Zolang het beleid inzet op harder duwen in plaats van menselijker werken, zullen burn-outs alleen maar toenemen. De arbeidsmarkt is geen machine, maar een ecosysteem. En op dit moment? Danst het systeem op het randje van structurele uitputting. De cijfers van vandaag zijn geen piek, maar een voorsmaakje.
(Foto: Pixabay)
