Btw-verhoging nadert, maar de fundamentele vraag blijft onbeantwoord.
Voor de federale topministers is het vandaag nog niet meteen kerstvakantie. Naast dossiers als de overbevolking in de gevangenissen en de discussie over de centenindex moet de regering-Arizona een knoop doorhakken over een van de meest gevoelige onderdelen van de fiscale hervorming: de btw op afhaalmaaltijden. Wat op papier een technische maatregel lijkt, blijkt in de praktijk een politiek mijnenveld.
Centraal staat een ogenschijnlijk eenvoudige vraag: wat is takeaway? Het antwoord bepaalt welke producten vanaf maart van 6 naar 12 procent btw gaan. Precies daar wringt het schoentje.
Definitie gezocht: waar begint en eindigt takeaway?
Minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) gaf het recent zelf toe: afhaalmaaltijden vormen het moeilijkste onderdeel van de hele btw-hervorming. De grens tussen horeca, winkel en tussenvormen is in de praktijk flinterdun. Verse pizza wel, diepvriespizza niet. Schepijs wel, Cornetto niet. Het zijn precies dat soort voorbeelden die de discussie illustreren én problematiseren.
Een vorige week uitgelekt voorstel van Jambon probeerde duidelijkheid te scheppen. Takeaway zou slaan op maaltijden die zonder verdere bereiding kunnen worden geconsumeerd en maximaal zeven dagen houdbaar zijn. Maar hoe concreter de definitie, hoe meer randgevallen opduiken. Een croissant bij de bakker valt buiten de regeling, een kip aan het spit of een frappuccino niet. Juridisch verdedigbaar, politiek moeilijk uit te leggen.
Drie opties, één begrotingsdoel
Vandaag ligt het dossier opnieuw op tafel bij de kern van de regering. Volgens interne nota’s zijn er drie opties. De eerste is de eenvoudigste: het bestaande voorstel behouden. De tweede beperkt de btw-verhoging tot de klassieke horeca, waardoor kant-en-klare maaltijden in supermarkten op 6 procent zouden blijven. Communicatief is dat aantrekkelijk: de regering kan dan benadrukken dat de winkelkar niet duurder wordt.
Het probleem is budgettair. In het begrotingsakkoord werd vastgelegd dat de btw-verhoging op takeaway 222 miljoen euro moet opleveren. Dat bedrag is met een beperking tot horeca onmogelijk te halen. Daardoor lijkt een derde piste het meest waarschijnlijk: het voorstel grotendeels behouden, maar de maximale houdbaarheid verlagen van zeven naar vier dagen. Zo vallen bepaalde gekoelde pasta’s en lasagnes alsnog buiten de hogere btw, terwijl het begrotingsdoel overeind blijft.
Politieke stiltes en vertrouwde spanningen
Opvallend is de relatieve stilte bij MR. Partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez profileerde zich eerder scherp tegen btw-verhogingen in naam van de bescherming van “le caddie”. Dat de Franstalige liberalen zich vandaag gedeisd houden, wordt binnen de meerderheid voorzichtig geïnterpreteerd als een teken dat een akkoord mogelijk is.
Dat akkoord zal echter onvermijdelijk complex en voor de burger moeilijk te vatten zijn. Verschillende tarieven voor vergelijkbare producten blijven waarschijnlijk. Dat is geen politieke keuze alleen, maar ook een gevolg van het btw-systeem zelf. “Je moet producten tot in detail afbakenen om discussies te vermijden”, klinkt het bij regeringsbronnen. Het resultaat oogt kafkaiaans, maar is juridisch bijna onafwendbaar.
Techniek met politieke gevolgen
Wat vandaag beslist wordt, gaat over meer dan ijsjes en pizza’s. Het raakt aan koopkracht, begrotingsdiscipline en politieke geloofwaardigheid. De regering moet tegelijk inkomsten garanderen, juridische helderheid bieden en maatschappelijke aanvaardbaarheid behouden. Dat die doelen elkaar bijten, is intussen duidelijk.
De dag van de waarheid voor de btw-verhoging zal vrijwel zeker geen elegante oplossing opleveren, maar hoogstens een werkbaar compromis. In fiscale dossiers is dat vaak het maximaal haalbare.
(Fotomontage: Pixabay/Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
