In Zwalm dreigen schoolsluitingen als het dalend geboortecijfer aanhoudt. Tegen het schooljaar 2030-2031 zouden maar liefst 101 plaatsen in het basisonderwijs onbenut blijven, dubbel zo veel als het Vlaamse gemiddelde.

De cijfers komen uit de capaciteitsmonitor, een driejaarlijks onderzoek van de VUB en de KU Leuven. Liefst 41.665 stoeltjes zullen in Vlaamse basisscholen leeg blijven in 2030-2031. In 218 van de 304 Vlaamse en Brusselse gemeenten verwachten de onderzoekers een surplus.

Zwalm scoort dubbel zo hoog als het gemiddelde

In Zwalm loopt het overschot op tot 101 plaatsen, goed voor 13 procent van de totale capaciteit. Ter vergelijking: het Vlaamse gemiddelde ligt op 6 procent. De gemeente steekt er dus fors bovenuit.

De oorzaak is een bekende: het dalend geboortecijfer. Er worden steeds minder kinderen geboren, maar de voorbije jaren breidde het onderwijs net flink uit om de groeiende leerlingenaantallen op te vangen. Dat mismatch laat zich nu voelen.

Concurrentiestrijd op komst

Demograaf Johan Surkyn (VUB), die meewerkte aan het onderzoek, verwacht niet dat alle scholen even hard geraakt worden. “Scholen die hoog aangeschreven zijn, zullen blijven vollopen. Het zijn de minder geliefde scholen die de effecten het hardst zullen voelen.”

Met andere woorden: de concurrentiestrijd tussen scholen wordt harder. Scholen die al populair zijn, trekken leerlingen aan ten koste van de anderen. Voor de minder goed aangeschreven instellingen kan dat op termijn hun einde betekenen.

Grotere steden nog harder getroffen

Zwalm is niet alleen. Gent (2.784 lege stoeltjes), Hasselt (1.253) en Bilzen-Hoeselt (1.250) lopen nog harder in het vizier als steden met de grootste absolute overschotten. Maar ook kleinere gemeenten ontsnappen er niet aan: in Heuvelland, Lo-Reninge, Middelkerke en Damme zou volgens de prognoses zo'n 40 procent van de capaciteit onbenut blijven.

De boodschap is duidelijk: voor scholen in krimpende regio's wordt de komende jaren stevige aanpassing onvermijdelijk.