Mahdi zet pensioenmalus onder druk met ‘pechdagen’.
Op het moment dat de federale regering-De Wever haar handen al vol heeft met een zwaar Zomerakkoord, gaat CD&V-voorzitter Sammy Mahdi in de aanval. Met een voorstel tot invoering van zogeheten “pechdagen” valt hij de geplande pensioenmalus frontaal aan – een hervormingsluik waarover zijn partij ooit wel mee onderhandelde, maar waarvoor hij persoonlijk nooit zijn politieke handtekening plaatste.
Malus, of geen malus, dat is de vraag
De pensioenmalus is één van de opvallendste passages uit de pensioenhervorming die de federale regering op tafel legde. Wie vervroegd met pensioen wil, moet minstens 35 loopbaanjaren kunnen aantonen, met jaarlijks minstens 156 effectief gewerkte dagen – het equivalent van een parttime. Wie daar niet aan voldoet, ziet zijn pensioenbedrag structureel verlaagd. Ziekte of tijdelijke werkloosheid telt wel mee voor het moment waarop men met pensioen mag gaan, maar telt niet mee bij de berekening van het pensioenbedrag. Precies daar wringt voor Mahdi het schoentje.
CD&V pleit nu voor een correctiemechanisme. Onder het label “pechdagen” wil Mahdi een buffer inbouwen voor mensen die onvrijwillig uitvallen door langdurige ziekte, familiale omstandigheden of technische werkloosheid. Volgens hem is het onrechtvaardig dat dergelijke periodes vandaag niet meetellen voor een volwaardig pensioen, terwijl de betrokkenen hier zelf geen schuld aan dragen. “Moet iemand die tien jaar met kanker vecht echt afgestraft worden op zijn pensioen?” klinkt het scherp.
Vooruit en Les Engagés volgen Mahdi’s koers
De boodschap vindt weerklank bij linkse en centrumlinkse coalitiepartners. Vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) liet verstaan blij te zijn dat Mahdi zich alsnog schaart achter het pleidooi om mensen in kwetsbare situaties uit de pensioenmalus te houden. “Wie pech heeft of ziek wordt, mag niet ook nog eens financieel gestraft worden,” zegt hij. Tussen de lijnen klinkt lichte wrevel: had Mahdi zich eerder gemengd in het debat, dan had het regeerakkoord er op dit punt mogelijk anders uitgezien.
De timing van Mahdi is nochtans niet toevallig. De Vergrijzingscommissie becijferde recent dat de hervorming de pensioenkosten tegen 2070 met 1,9 procent van het bbp verlaagt – miljardenbesparingen voor de overheid. Tegelijk wordt pijnlijk duidelijk wie daar het gelag voor betaalt. Zo zou maar liefst één op de twee vrouwen in de toekomst met een lagere pensioenuitkering mogen ‘beschikken’ wegens onvoldoende ‘harde’ loopbaanjaren. En net daar zoekt Mahdi nu de menselijke correctie.
Rechts op ramkoers, maar vooralsnog zwijgzaam
Aan Vlaamse rechterzijde ligt het voorstel van Mahdi beduidend moeilijker. De essentie van de pensioenhervorming ligt immers in de terugdringing van de vergrijzingskost. Nieuwe uitzonderingen – hoe sociaal ze ook klinken – dreigen het hele kostenplaatje opnieuw uit evenwicht.
Zeven jaar marge, geen centimeter meer
Bij N-VA houdt men vast aan het regeerakkoord als ware het een heilig document. Ziekteverlof of periodes van technische werkloosheid komen daarin niet voor als verzachtende factoren. Vanuit die logica klinkt het nuchter maar kordaat: “Wie nu aan de tandwielen van het systeem begint te sleutelen, riskeert de hele pensioenhervorming te ondergraven. Er moet een duidelijke grens blijven bestaan.”
Minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) houdt zich vandaag op de vlakte, maar verdedigde eerder in deze krant het systeem zoals het op tafel ligt. Volgens hem worden zieken enkel financieel geraakt als ze uitzonderlijk vroeg met pensioen gaan. De voorwaarden zijn volgens Jambon haalbaar: minstens 35 loopbaanjaren met jaarlijks minimaal een halftijdse tewerkstelling. “Daarin zit dus een buffer van zeven jaar waarin iemand pech kan hebben zonder zijn pensioen te verliezen. Ik wens het niemand toe, maar dat is niet weinig,” aldus de minister destijds. Voor N-VA is die marge meer dan redelijk — en meteen ook de grens waar niet aan geraakt wordt.
Conflict, of geen conflict?
Mahdi laat het zich niet aan het hart komen. Hij claimt nu expliciet ruimte om standpunten bij te sturen. Zijn tussenkomst mag dan intern kregelig onthaald worden, publiekelijk blijft de kritiek binnen de perken. De andere partijen lijken geen zin te hebben in open conflict, zeker niet nu het Zomerakkoord nog verschillende hoogspanningsdossiers bevat: van de F-35-bestedingen tot fiscale hervormingen en het sociaal budget voor OCMW’s.
Stilte voor de storm?
Politiek gezien neemt Mahdi dus een berekende gok. Door een pijnpunt te kiezen waar het sociale draagvlak broos is, stelt hij zich op als pleitbezorger van rechtvaardigheid binnen de hervorming. Tegelijk profileert hij CD&V scherper tegenover de N-VA-lijn in de federale regering, zonder openlijk het akkoord te torpederen.
In het grotere plaatje blijft de vraag hoe lang deze balans houdbaar is. Mahdi kan zich vooralsnog permitteren het regeerakkoord niet als bindend te beschouwen, maar zal op korte termijn mee moeten onderhandelen over nieuwe compromissen. Dan is de luxe van politieke afstand weg, en zal blijken of pechdagen ook vertaald raken in beleidsrealiteit.
(Foto: Philip Reynaers/ /Photo News)
