Slikken op eigen kosten.
Het is hommeles in de Belgische gezondheidszorg. Toch haalt Frank Vandenbroucke – onze onverzettelijke minister van Volksgezondheid – nog maar eens de lans boven. In een nieuw voorstel mikt hij op een ingreep waar tot nog toe niemand zijn vingers aan durfde branden: het opschroeven van het remgeld voor veelgebruikte geneesmiddelen. Wie maagzuurremmers of cholesterolverlagers slikt, zal dat binnenkort niet langer alleen in de maag, maar ook in de portefeuille voelen.
In zijn zoveelste hervormingsronde maakt Vandenbroucke duidelijk dat hij niet van plan is het gevecht tegen de kostenexplosie in de gezondheidszorg op te geven. Al doet hij steeds meer denken aan Don Quichote die met heroïek en koppige volharding de windmolens van overconsumptie en inefficiëntie bestormt.
Van vergoed naar ver van terugbetaald
De cijfers liegen er niet om: het geneesmiddelenbudget groeit jaarlijks met zo’n 7 tot 8 procent. Ondertussen blijven patiënten aanschuiven voor nieuwe, peperdure therapieën, terwijl apothekers met lege rekken kampen door medicijntekorten. Voor Vandenbroucke is de optelsom simpel: wie de gezondheidszorg duurzaam wil houden, moet durven snijden in het vanzelfsprekende.
Zijn plan is dan ook onomwonden: geneesmiddelen mogen voortaan maximaal 17 procent van het totale gezondheidsbudget opslorpen. Die grens zou in 2026 een besparing van 432 miljoen euro opleveren. En dat geld moet ergens vandaan komen.
Voor patiënten betekent dat een direct voelbare ingreep. Het minimale remgeld – het bedrag dat ze uit eigen zak betalen – gaat omhoog: tot minstens 1 euro voor mensen met verhoogde tegemoetkoming, 2 euro voor de rest. Wat jarenlang vanzelfsprekend terugbetaald werd, wordt voortaan aan striktere voorwaarden gekoppeld.
Pantomed? Pak maar een extra briefje mee
De besparingen treffen in eerste instantie maagzuurremmers en cholesterolverlagers – niet toevallig de twee pillensoorten die de Belg het liefst slikt. Eén op de vijf Belgen gebruikt maagzuurremmers, goed voor 130 miljoen euro aan terugbetaling per jaar. Dat bedrag vindt Vandenbroucke onhoudbaar. En dus wordt onder meer Pantomed fors duurder.
Vandaag betaal je voor een doosje Pantomed 40 mg (56 stuks) ongeveer 4,70 euro aan remgeld. In het nieuwe systeem stijgt dat bedrag tot ruim 15 euro. Ook cholesterolverlagers – die standaard meegegeven worden aan zowat elke 40-plusser met een enigszins afwijkende bloedanalyse – zullen minder gul vergoed worden.
Het argument: medische noodzaak primeert. Wat comfortmedicatie is, hoort niet langer met belastinggeld gesponsord te worden. Of die grens tussen noodzakelijkheid en gemak zo helder is, blijft natuurlijk voer voor discussie.
Een bittere pil met bijsluiter
Volgens Thierry Christiaens, professor emeritus en autoriteit op vlak van rationeel geneesmiddelengebruik, is er inderdaad sprake van overconsumptie. Veel middelen worden nog nauwelijks volgens hun oorspronkelijke indicatie voorgeschreven, maar veeleer als routine-ondersteuning of preventie zonder solide bewijs. Toch plaatst hij vraagtekens bij de aanpak: prijsverhoging remt meestal enkel het gebruik af bij kwetsbare groepen. Wie het zich kan veroorloven, slikt lustig door.
Maar dat lijkt de socialist Vandenbroucke niet te deren. In zijn communicatie klinkt een glashelder signaal: iedereen moet inspanningen leveren. Niet alleen patiënten, maar ook farmabedrijven (die een extra bijdrage van 80 miljoen mogen ophoesten), artsen en apothekers worden mee in het bad getrokken. Gerichter voorschrijven, minder routinepilletjes en vooral: de terugbetaling afstemmen op werkelijke medische noodzaak.
Een hervormer zonder vangnet
Het is niet de eerste keer dat Vandenbroucke de klassieke gezondheidsmodellen op de schop wil nemen, en zoals bij elke ronde stoot hij daarbij op weerstand. De artsenvakbonden staan alweer op scherp – en plannen op 7 juli een nieuwe stakingsdag. Ook coalitiepartner N-VA spartelt tegen. Maar Vandenbroucke volhardt. Taboes zijn er niet, beweert hij. De gezondheidszorg moet betaalbaar blijven – al is het met het risico dat het systeem daardoor ook minder toegankelijk wordt.
Onze Vlaamse Don Quichote blijft hij geloven in de edelheid van zijn missie: verspilling afzweren, budgetten onder controle krijgen, en de patiënt beschermen tegen een systeem dat zichzelf dreigt op te blazen. Doch, de realiteit blijft weerbarstig.
In een landschap waar de farmaceutische lobby, medische gewoontes en electorale gevoeligheden elkaar kruisen, dreigt Vandenbrouckes strijd eenzaam te worden. Want ook al zijn zijn cijfers hard en zijn analyses correct, hervormen ‘ten koste van’ blijft dansen op een slappe koord.
Of hij de draak van overconsumptie écht verslaat, valt nog te bezien. Maar aan zijn koppigheid zal het alvast niet liggen.
(Foto: screenshot Villa Politica)
