België plant een grote garage-sale om defensiefonds te spijzen.
Om snel miljarden bij elkaar te sprokkelen voor defensie, is de federale regering zinnens om (delen van) bedrijven te verkopen waar ze eigenaar van is. Maar wat weg is, is weg. Hoe verstandig is dat eigenlijk?
Vier miljard euro extra moet België tegen de zomer zien te vinden om eindelijk te kunnen doen wat al zolang aan de NAVO is beloofd: 2 procent van ons bbp uitgeven aan het leger. Nu de oorlog in Oekraïne al drie jaar bezig is en van de Amerikaanse president Trump niet veel hulp meer moet worden verwacht, zou het meer dan ooit nodig zijn. In juni beslist de NAVO om de lat zelfs nog hoger te leggen.
Het regeerakkoord
In het regeerakkoord voorziet Arizona om de 2 procent pas tegen 2029 te halen, maar door de snelheid van de gebeurtenissen is alles in een stroomversnelling gekomen. Niemand binnen de regering twijfelt er nog aan dat de wapenlobby gelijk moet krijgen. Nu goed, in de oorspronkelijke begroting zelf is maar een klein miljard voorzien. De rest moet elders worden gezocht, zoals bij fiscale opbrengst van de miljarden bevroren Russische tegoeden die in ons land geparkeerd staan. Als dat lukt/mag.
De regering-De Wever wil tegen deze zomer al vier miljard euro extra voor defensie hebben gevonden.
De hoofdrol in deze oorlogskomedie is voor Franckens defensiefonds, een spaarpotje dat moet gespijsd worden met de honderden miljoenen aan dividenden die komen uit bedrijven die (deels) in het bezit zijn van de overheid. Zoals Proximus, Belfius, Ethias, Bpost of BNP Paribas. Maar de regering is ook van plan om participaties te verkopen of toch deels van de hand te doen. Het exacte bedrag is nog niet afgeklopt, maar tegen eind dit jaar zou in het fonds toch 2 à 2,5 miljard moeten zitten.
Niks in de pap te brokken
De regering houdt de lippen stijf op elkaar over wat er precies in de etalage zal worden gezet, maar alle experten kijken in eerste instantie naar BNP Paribas, dat eigenaar is van BNP Paribas Fortis. België bezit in de Franse bank nog 5,6 procent. Dat lijkt niet veel, maar aangezien banken het momenteel op de beurs goed doen, kan een verkoop toch zo’n 4 miljard euro opleveren. “Veel hebben we daar toch niet meer in de pap te brokken. Het is een puur financiële participatie”, zegt Ivan Van de Cloot, hoofd van de Stichting Merito in ‘Het Nieuwsblad’.
Verzekeraar Ethias en de staatsbank Belfius zijn ook een mogelijk doelwit. De bank is volledig van de overheid, maar is zelf vragende partij om deels in privéhanden te komen. Dat zou ook via een beursgang kunnen. Maar Belfius zit ook op een potje geld omdat ze meer dan andere banken grote kapitaalbuffers aanlegt. Dat potje overhevelen naar de schatkist zou zelfs 2,4 miljard kunnen opleveren, zonder ook maar één aandeel van de bank te moeten verkopen.
Miljoenen mensen
Via de Federale Investerings- en Participatiemaatschappij (SFPIM) bezit ons land nog tal van andere participaties. Volgens professor financiële economie Hans Degryse (KULeuven) kunnen de niet-strategische activa wel worden verkocht. Voor de strategische is dat niet evident. “Proximus beschikt bijvoorbeeld over infrastructuur voor de data van miljoenen mensen”, benadrukt Van de Cloot. Over een verkoop van Bpost spreekt niemand. Het semi-overheidsbedrijf is momenteel maar een fractie meer waard van een tijdje geleden.
Veel experten - daar zijn ze weer - vinden dat de overheid makkelijk de participatie in de Franse bank BNP Paribas van de hand kan doen.
Geen onverstandige zet?
Nu Europa al heeft aangegeven dat investeringen buiten de begroting kunnen worden gehouden, kan je je afvragen of het nog wel nodig is om participaties te verkopen. Lidstaten zullen bij de EU of elders – via institutionele beleggers zoals pensioen- of investeringsfondsen – immers kunnen lenen om te investeren in defensie. Het narratief heeft ervoor gezorgd dat investeren in spul dat mensen doodt, oké is. Testaankoop had er eind 2023 al geen probleem mee om wapens als belegging te adviseren.
De regering-De Wever gaat zich alvast snel buigen over het dossier. Wellicht al op de eerste ministerraad na de krokusvakantie.
(Foto: Shutterstock)
