Verlinden en Van Bossuyt gaan celruimte zoeken in de Balkan voor export van overbevolking in onze gevangenissen.
Eindelijk beweegt er wat. België - dat zijn eigen gevangenissen nauwelijks nog dicht krijgt - kijkt richting Balkan om het overschot aan gedetineerden kwijt te raken. Justitieminister Annelies Verlinden (CD&V) en Migratieminister Anneleen Van Bossuyt (N-VA) trekken deze week naar Kosovo en Albanië om te praten over de huur of bouw van een Belgische gevangenis buiten de Europese Unie. De twee landen zijn de enige overgebleven kandidaten na een maandenlange haalbaarheidsstudie.
De Belgische gevangenissen kreunen onder een structurele overbevolking. Van de ruim 13.000 gedetineerden verblijven er vandaag 4.400 zonder wettig verblijf in ons land. Voor die groep wil de regering een oplossing buiten de landsgrenzen. Het plan is eenvoudig: wie illegaal in België verblijft en veroordeeld wordt, zou zijn straf kunnen uitzitten in een Belgische instelling op buitenlandse bodem. Na afloop kan hij, in theorie, niet zomaar terugkeren.
“Wie illegaal hier is en kiest voor criminaliteit, moet vertrekken,” vat Van Bossuyt het samen. “Ofwel naar het land van herkomst, ofwel naar een gevangenis buiten België.”
Buitenlandse cel als exportproduct
Dat de ministers hun missie beginnen in Pristina en Tirana is geen toeval. Denemarken sloot in 2021 al een akkoord met Kosovo om er 300 cellen te huren, maar kan pas in 2027 de eerste gevangenen plaatsen. De ombouw naar Deense normen kost ruim 200 miljoen euro op tien jaar tijd – zes keer het jaarbudget van het Kosovaarse ministerie van Justitie. De Belgische delegatie weet dus dat snelle resultaten illusie zijn.
Toch houdt de regering het plan levend. Voor N-VA is het dossier een symbooldossier geworden: een tastbaar bewijs dat de partij iets “doet” aan migratiecriminaliteit. Voor Verlinden is het de kans om te tonen dat justitie niet langer enkel over bakstenen maar ook over daadkracht gaat.
Doch, achter het stoere discours schuilen grote juridische en praktische vraagtekens. Kan België gevangenen wettelijk overbrengen naar een niet-EU-land zonder de Europese mensenrechtenregels te schenden? Blijft België verantwoordelijk voor hun behandeling? En wie betaalt uiteindelijk de rekening van een project dat miljarden kan kosten? Juist: tussen doom en daad staan wetten en centen in de weg.
De Balkan als kluis voor Belgisch crimineel geld
De missie van Verlinden en Van Bossuyt heeft nog een tweede agenda: geld. België wil dat Albanië en Kosovo voortaan beter meewerken aan de repatriëring van hun onderdanen, en tegelijk dat ze helpen om illegale drugsgelden te recupereren. Belgische speurders ontdekten de voorbije jaren dat miljoenen euro’s uit het SKY ECC-onderzoek in vastgoed in de Balkan zijn geïnvesteerd. In Albanië lopen acht dossiers met samen 160 miljoen euro aan verbeurdverklaring.
Met een intentieverklaring hoopt Brussel een deel van dat geld terug te halen naar de Belgische schatkist – een symbolische, maar politiek dankbare vangst.
Meer symbool dan oplossing
Even terug met de voetjes op de grond, want de realiteit is dat een gevangenis in de Balkan de overbevolking in België niet morgen oplost. Zelfs Denemarken, dat al jaren verder staat, heeft nog geen enkele gedetineerde kunnen overbrengen. De juridische rompslomp, de infrastructuureisen en de politieke gevoeligheden maken het project log en duur.
Neemt niet weg dat voor de Belgische regering - en in het bijzonder voor N-VA - het dossier meer is dan logistiek. Het is een verhaal dat ze politiek kunnen serveren: streng, kordaat, efficiënt. Een gevangenis die voorlopig enkel op papier bestaat, maar politiek goud waard is.
Aantrekkelijk plan
In een land waar de cellen uitpuilen en de rechtsstaat piept en kraakt, klinkt het idee van “exporteren wat we zelf niet aankunnen” plots heel aantrekkelijk. Of het ooit werkelijkheid wordt, is een andere vraag. Maar zolang de camera’s draaien, blijft de symboliek belangrijker dan de cijfers.
(Foto: Philip Reynaers/ /Photo News)
