De cowboy die sneller schiet dan zijn schaduw verscheen in 1946 voor het eerst in Spirou en viert dit jaar zijn tachtigste verjaardag. Op 22 oktober brengt Dupuis de eerste Nederlandstalige integrale uitgave op de markt, een reeks die de verhalen van Morris in hun oorspronkelijke volgorde terugbrengt. Voor een strip die in Kortrijk geboren werd, is dat een late maar verdiende eer.
Het eerste deel telt 216 bladzijden en kost 39,99 euro. Het bundelt de vroegste avonturen in de volgorde waarin ze in Robbedoes verschenen, van Dick Digger's Goudmijn en Rodeo tot Arizona 1880, Lucky Luke te Desperado City, De goudrush naar Buffalo Kreek en Lucky Luke tegen Caesar Sigaret.
In het korte verhaal De dubbelganger van Lucky Luke ontbrak in vroegere drukken een bladzijde, die nu opnieuw op haar plaats staat. In het Frans verschenen sinds 2016 al zeven van zulke integrales, aangevuld met dossiers van tot vijftig bladzijden met archiefmateriaal, originele tekeningen en zeldzame foto's, samengesteld door Bertrand en Isabelle Pissavy-Yvernault. Of die extra's ook volledig in de Nederlandstalige versie zitten, maakte de uitgever nog niet bekend.
Een Kortrijkse tekenaar in het Wilde Westen
Achter Lucky Luke zit Maurice De Bevere, die in 1923 in Kortrijk werd geboren en als Morris tekende. Hij was tweeëntwintig toen hij de eenzame cowboy bedacht, een man die in de eerste verhalen nog een ruwe vechtersbaas was die erop los knalde. Pas later werd hij de rustige held die tegenstanders liever ontwapende dan neerschoot.
Negen jaar na de start gaf Morris de scenario's uit handen aan René Goscinny, die enkele jaren later samen met Albert Uderzo ook Asterix zou creëren. Morris stelde één voorwaarde: geen woordspelingen, want daar had hij een hekel aan. Samen maakten ze van Lucky Luke een van de grootste successen van de Europese strip, met wereldwijd meer dan 300 miljoen verkochte albums.
Wie de integrale openslaat, ontdekt daardoor ook een stuk stripgeschiedenis. De vroege platen tonen hoe een jonge Belgische tekenaar het Amerikaanse Westen verbeeldde, met landschappen en paarden die hij liever tekende dan zich te verliezen in lange dialogen. Dat onvervalste begin maakt deze uitgave interessanter dan de zoveelste herdruk van albums die bij half Vlaanderen al ergens op zolder liggen.
Een cowboy verandert mee met zijn tijd
Tachtig jaar stripgeschiedenis betekent onvermijdelijk dat niet iedere bladzijde even goed is meegekomen naar 2026. In de vroege albums worden indianen, zwarte en Chinese personages soms afgebeeld volgens karikaturen die destijds veel gebruikelijker waren. Ook Lucky Luke zelf liep decennialang bijna permanent met een sigaret in de mond, tot Morris die in 1983 verving door een strootje.
Dat veranderende tijdsbeeld maakt intussen zelf deel uit van de geschiedenis van de strip. In Berlijn, waar het Museum für Kommunikation tot 28 maart 2027 tachtig originele platen van Morris toont, wordt daarom ook aandacht besteed aan stereotypen in de albums en aan de manier waarop verschillende generaties Lucky Luke anders zijn gaan lezen.
Je kunt daar natuurlijk bijzonder ver in gaan. Uiteindelijk blijft Lucky Luke vooral die merkwaardige Belgische versie van een Amerikaanse cowboy die na ieder avontuur in zijn eentje de zonsondergang tegemoet rijdt.
Het verjaardagsjaar van een cowboy
De integrale staat niet alleen. Dit voorjaar verscheen het derde Lucky Luke-album van Matthieu Bonhomme, dat in juni ook in het Nederlands uitkwam en Lucky Luke naar de bossen van Minnesota en het land van de Lakota stuurt.
Op 6 november volgt in het Frans Saint Lucky Luke van scenarist Jul en tekenaar Achdé, een satire over bijgeloof, valse profeten en nepnieuws waarin de inwoners van een stadje in Kansas de cowboy als heilige vereren. De Nederlandse vertaling wordt tegen het einde van het jaar verwacht.
Ook buiten de stripwinkel wordt de verjaardag gevierd. Op Disney+ loopt sinds maart een reeks met echte acteurs, met de Franse actieheld Alban Lenoir als Lucky Luke, terwijl onder meer Saint-Malo en Berlijn uitpakken met tentoonstellingen rond de beroemdste cowboy die nooit in Amerika geboren werd.
Voor Vlaanderen is de integrale vooral een mooie gelegenheid om Morris opnieuw te bekijken als wat hij was: een van de grote Belgische stripmakers, een Kortrijkzaan die vanuit België een Amerikaanse mythe tekende die vervolgens de hele wereld rondging.
Het verjaardagsjaar van een cowboy
De integrale staat niet alleen. Dit voorjaar verscheen het derde Lucky Luke-album van Matthieu Bonhomme, dat in het Nederlands in juni uitkwam en Lucky Luke naar de bossen van Minnesota en het land van de Lakota stuurt. Op 6 november volgt in het Frans Saint Lucky Luke van scenarist Jul en tekenaar Achdé, een satire over bijgeloof, valse profeten en nepnieuws waarin de inwoners van een stadje in Kansas de cowboy als heilige vereren. De Nederlandse vertaling wordt tegen het einde van het jaar verwacht. Op Disney+ loopt sinds maart een reeks met echte acteurs, met de Franse actieheld Alban Lenoir als Lucky Luke, en ook Saint-Malo en Berlijn pakken uit met grote tentoonstellingen.
Voor Vlaanderen is de integrale een kans om Morris te herontdekken als wat hij was: een van de grote Belgische stripmakers, een Kortrijkzaan die een Amerikaanse mythe tekende die de hele wereld rondging.
https://www.dupuis.com/seriebd/lucky-luke-l-integrale/1733
https://www.mfk-berlin.de/ausstellung-lucky-luke
(Foto: Morris - Lucky Comics 2023 | Stripcowboy Lucky Luke in een duel met zichzelf: de man die sneller schiet dan zijn schaduw)
