Bozar laat je met ‘House of Memory’ niet alleen naar archiefbeelden kijken, maar er middenin stappen. Kunstenaar Basil Al-Rawi gebruikt virtual reality om persoonlijke verhalen uit Irak opnieuw tot leven te wekken. Een museumbezoek dat verder gaat dan bordjes lezen en braaf naar vitrines staren.
Een foto in een archief vertelt een verhaal, maar laat tegelijk veel buiten beeld. Wie stond er achter de camera? Wat gebeurde er vlak voor de opname? En hoe herinneren mensen zich een land dat intussen ingrijpend veranderd is? Met House of Memory probeert kunstenaar Basil Al-Rawi die afstand te verkleinen door bezoekers letterlijk een virtuele omgeving binnen te loodsen, opgebouwd uit foto's en mondelinge getuigenissen uit het Iraq Photo Archive.
De VR-ervaring loopt van 14 oktober tot en met 22 november in Bozar in Brussel en duurt ongeveer vijftien minuten. Bezoekers maken kennis met persoonlijke herinneringen aan Irak in de jaren zeventig, verteld door mensen die er zelf leefden. Via stemmen en beelden verschijnt een land dat meer is dan de conflicten en politieke ellende waarmee het doorgaans in het nieuws komt: een plek van dagelijks leven, culturele rijkdom en persoonlijke geschiedenissen.
Een archief waar je middenin staat
Al-Rawi werkt met fotografie, bewegend beeld, sculptuur en digitale technologie. In House of Memory gebruikt hij VR niet alleen als spectaculaire verpakking voor historisch materiaal, maar als een manier om beeld, plaats en herinnering met elkaar te verbinden. Een archief wordt zo geen verzameling documenten waar je vanop afstand naar kijkt, maar een virtuele ruimte waarin je zelf kunt rondkijken.
Daar zit tegelijk een interessante gedachte achter. Historische beelden lijken vaak objectief wanneer ze netjes in een archief zitten, terwijl iedere foto slechts een fragment toont en iedere getuigenis gekleurd wordt door persoonlijke ervaringen. Een VR-bril kan je dichter bij die verhalen brengen, maar maakt een herinnering natuurlijk niet automatisch vollediger of waarachtiger.
Empathie met een headset op
Musea experimenteren steeds vaker met digitale technieken om bezoekers op een andere manier bij hun collecties te betrekken. VR kan daarbij het gevoel creëren dat je niet langer van buitenaf naar een verhaal kijkt, maar er even middenin staat.
Bij House of Memory gaat het daarom niet alleen om de vraag of de technologie indruk maakt. De persoonlijke herinneringen blijven centraal staan en de headset is het middel waarmee Al-Rawi ze dichterbij probeert te brengen.
Of VR daarmee een volwaardig instrument voor kunst en geschiedschrijving wordt of toch vooral een indrukwekkende technologische attractie blijft, mag je zelf beoordelen. Voor zes euro krijg je in Bozar alvast vijftien minuten de kans om een Irak binnen te stappen dat zelden het nieuws haalt.
Praktische informatie
- Waar: Bozar, Ravensteinstraat 23, Brussel
- Wanneer: 14 oktober tot en met 22 november 2026
- Duur: ongeveer 15 minuten
- Toegang: 6 euro; gratis met de museumpas. Een ticket voor bepaalde andere
Bozar-tentoonstellingen geeft dezelfde dag eveneens toegang tot House of Memory.
(Foto: Bozar)
