Taksen op elektriciteit naar beneden, de prijs van gas naar omhoog.
De ene studie na de andere toont aan dat warmtepompen bijlange niet de heilige graal zijn van de klimaatvriendelijke verwarming. De krant ‘De Tijd’ pakte vorige week nog uit met een nieuwe studie waaruit bleek dat dat in de praktijk vooral een dure illusie is. Zelfs met subsidies zou de warmtepomp in de meeste Vlaamse woningen financieel gewoon niet rendabel zijn. Enkel wie in een perfect geïsoleerd huis woont mét vloerverwarming en een variabel energiecontract op maat van een NASA-supercomputer, maakt misschien winst. Misschien! Voor alle anderen is de warmtepomp een investering waar je financieel vooral van gaat zweten – niet verwarmen. Bovendien zou – zo bleek uit een andere studie die ‘De Tijd’ publiceerde – nee, het komt dus niet van ons – dat de totale milieuvoetafdruk van warmtepompen helemaal niet beter dan die van de moderne condensatieketel op gas. Het klinkt misschien als vloeken in de groene kerk, maar het is waar: over een periode van zestig jaar bekeken, blijkt de pomp geen zegen voor het milieu.
Vanaf 2040
Desondanks wil energieminister Melissa Depraetere (Vooruit) dat de Vlaamse gasketel een museumstuk wordt. Vanaf 2040 wil ze geen enkele woning meer opwarmen met fossiele brandstoffen. In de plaats komt de warmtepomp, het paradepaardje van de klimaatagenda. Goed voor het milieu, zegt het narratief van de politiek. Goed voor de portemonnee, beloven ze er nog altijd bij.
Vanaf 2027
De minister gooit de knuppel in het stookhok. Ze wil niet alleen de gasketel uitfaseren, ze wil ook dat de warmtepomp binnen enkele jaren de goedkoopste manier wordt om een huis te verwarmen. Tegen 2027 moeten de taksen op elektriciteit drastisch naar beneden. Tegelijkertijd stijgt de prijs van gas vanaf datzelfde jaar stevig door het Europese ETS2-systeem, een koolstoftaks die het stoken met fossiele brandstoffen in één klap 300 euro duurder maakt. Het moet de energie-economie op zijn kop zetten: gas als luxeproduct, elektriciteit als de nieuwe besparing. Past helemaal in de verkiezingsslogan van Depraetere die: “Ik weet wat mensen echt bezig houdt. “ We vrezen dat dat wel eens flink zou kunnen tegen vallen voor het meisje van naast de deur. Mensen liggen wakker van hun portemonnee.
Vlaanderen, een lapjesdeken van oude muren en slechte isolatie
Een warmtepomp werkt ideaal in een perfect geïsoleerd huis, daar zijn we ondertussen achter gekomen. De realiteit? Vlaanderen staat vol met woningen die naar de nieuwe norm niet geweldig geïsoleerd zijn. “Veel huizen zijn vandaag gewoon niet warmtepomp-klaar,” zegt Aimen Horch van Groen met droge nuchterheid. En hij heeft een punt. De Vlaamse woning is vaak nog een energievretend relikwie uit een tijd waarin centrale verwarming al als luxe gold.
Een warmtepomp installeren in zo’n huis is als een Formule 1-motor in een krakkemikkige Lada duwen: het werkt technisch, maar is compleet zinloos zonder grondige verbouwing. En net daar wringt het schoentje: centjes. Want renoveren is duur, tijdrovend en voor veel mensen gewoon niet haalbaar. Blijkbaar is dat nog niet echt doorgedrongen tot een salonsocialiste als Melissa.
Geld, breekwerken en frustratie: wie een warmtepomp wil, moet door het stof en diep in de portemonnee. Wie in een ‘ouder’ huis een wartepomp wil, moet renoveren, isoleren, vloerverwarming of grotere radiatoren aanschaffen: tel maar op.
Minder taksen? Eerst nog even langs Fluvius, de gemeenten en de boekhouders
En dan is er nog de olifant in de kamer: de Vlaamse elektriciteitsfactuur. Die zit propvol heffingen, toeslagen en verborgen belastinglagen die jarenlang de gaten in andere begrotingen hebben dichtgeplamuurd. Die zomaar wegsnijden, dan raak je meteen ook aan de geldstromen richting netbeheerder Fluvius, de gemeenten en een handvol andere instanties die met het geld hun werking draaiende houden.
Het klinkt dus eenvoudiger dan het is. Minder taksen betekent minder inkomsten, en ergens moet iemand daarvoor bloeden. Politiek wordt dat al snel een lijdensweg van lobby’s, belangenvermenging en boekhoudkundige acrobatie. En de burger? Die blijft voorlopig zitten met een elektriciteitsfactuur die aanvoelt als een verkeersboete: niemand begrijpt precies hoe hij berekend wordt, maar betalen moet je sowieso.
De warmtepomp beloven als dé oplossing is makkelijk. Vlaanderen warmtepomp-klaar maken, is dat niet.
