Justitieminister Verlinden wil personeelstekort iun gevangenissen oplossen met privéfirma’s en mensen zonder diploma.
De Belgische gevangenissen kampen al jaren met een dubbele crisis: chronische overbevolking en een hardnekkig personeelstekort. Het Gevangeniswezen telt momenteel honderden penitentiair beambten te weinig, wat de werking van bestaande instellingen onder druk zet en de opening van nieuwe gevangenissen bemoeilijkt. In die context zoekt justitieminister Annelies Verlinden naar onorthodoxe oplossingen om het systeem overeind te houden.
Private bewaking als noodoplossing
Een van de pistes die Justitie onderzoekt, is de inzet van private veiligheidsfirma’s binnen gevangenissen. Het gaat daarbij om zogenoemde contactloze taken, zoals onthaalfuncties en camerabewaking. Door deze opdrachten uit te besteden, wil men het schaarse cipierspersoneel vrijmaken voor kerntaken met direct contact met gedetineerden.
Het voorstel past in een bredere trend waarbij de overheid steeds vaker teruggrijpt naar private spelers om gaten in publieke diensten te vullen. In het gevangeniswezen ligt die piste bijzonder gevoelig, gezien de complexe veiligheidscontext en de nood aan doorgedreven kennis van interne procedures.
Bezorgdheid over veiligheid en continuïteit
Binnen het personeel en de vakbonden leeft grote ongerustheid over de haalbaarheid en veiligheid van dergelijke constructies. Zelfs functies die als ‘contactloos’ worden omschreven, vereisen toegang tot beveiligde zones en een grondige kennis van protocollen. Daarbovenop komt het hoge personeelsverloop in de private bewakingssector, wat moeilijk te verzoenen valt met een omgeving waar continuïteit en ervaring cruciaal zijn.
De vrees leeft dat deze aanpak vooral symptoombestrijding is en nieuwe risico’s introduceert in plaats van bestaande problemen op te lossen.
Druk door nieuwe gevangenissen
De nervositeit binnen Justitie wordt versterkt door de nakende opening van nieuwe infrastructuur, zoals de gevangenis van Antwerpen. Die moet helpen om de overbevolking te milderen, maar dreigt slechts gedeeltelijk of vertraagd in gebruik te worden genomen bij gebrek aan personeel. Vakbonden wijzen erop dat waarschuwingen over die personeelskrapte al geruime tijd bekend waren, zonder dat daar tijdig een structureel antwoord op kwam.
Meer rekrutering, minder vereisten
Naast private bewaking zet de minister ook in op een versterkte aanwervingsstrategie. De personeelsdienst van het Gevangeniswezen wordt uitgebreid met extra recruiters die nauwer moeten samenwerken met VDAB en lokale partners. Tegelijk wordt onderzocht of de diplomavereisten voor bepaalde functies kunnen worden versoepeld. Vandaag is een diploma hoger secundair onderwijs vereist, maar die drempel zou voor sommige profielen verdwijnen.
Ook wordt bekeken of burgers uit andere EU-lidstaten gemakkelijker toegang kunnen krijgen tot een job in Belgische gevangenissen, vooral in grensregio’s.
Structurele vragen blijven liggen
Critici stellen dat deze maatregelen de kern van het probleem ongemoeid laten. Het beroep van cipier kampt al jaren met een tanend imago, hoge werkdruk en beperkte aantrekkelijkheid. Zolang statuut, arbeidsvoorwaarden en ondersteuning niet fundamenteel worden verbeterd, dreigen tijdelijke ingrepen vooral lapmiddelen te blijven.
Capaciteit is meer dan beton
Justitie benadrukt dat de onderzochte pistes noodzakelijk zijn om de ambitie van extra gevangeniscapaciteit deze legislatuur waar te maken. Die capaciteit bestaat niet alleen uit muren en cellen, maar ook uit voldoende en geschikt personeel. De uitdaging blijft om die personeelsuitbreiding te realiseren zonder in te boeten aan veiligheid, professionaliteit en rechtszekerheid.
Wat vandaag als pragmatische flexibiliteit wordt voorgesteld, raakt daarmee aan een fundamentele vraag: hoe ver kan en wil de overheid gaan in het uithollen van klassieke publieke functies om een systeem onder druk draaiende te houden?
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
