De directeur-generaal en het hoofd van de nieuwsdienst van de BBC namen dit weekend allebei ontslag. Dat deden ze na commotie over een montage van een toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump, die misleidend zou zijn. Ook in België werd een montage van Trump anders uitgespeeld dan de context werkelijk bleek te zijn. “Men lijkt de ernst van dergelijke deontologische fouten niet meer te beseffen.”
Zowel directeur-generaal Tim Davie als het hoofd van de nieuwsdienst, Deborah Turness, van de openbare omroep de BBC hebben ontslag genomen. De bal ging aan het rollen nadat bekend raakte dat de omroep twee fragmenten van éénzelfde toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump had samengevoegd.
Daardoor leek het alsof Trump de bestorming van het Capitool in 2021 aanmoedigde. Nochtans lagen de twee fragmenten in werkelijkheid ongeveer een uur uit elkaar. De uitspraken van Trump werden dus in een foutieve context samengevoegd.
In België zelfde fout gemaakt
Ook professor Tijl De Bie van de Universiteit Gent deelt deze fout op zijn X-account. “De directeur en het hoofd van de nieuwsdienst van de BBC nemen ontslag naar aanleiding van een montage-met-een-missie die Trump opruiende zinnen in de mond legt die hij nooit heeft uitgesproken.” In dat bericht wijst hij er bovendien op dat ook in België een gelijkaardige fout werd gemaakt door VRT-journalist Björn Soenens.
De directeur en het hoofd van de nieuwsdienst van de @BBC nemen ontslag nav een montage-met-een-missie die Trump opruiende zinnen in de mond legt die hij nooit heeft uitgesproken.
Een gepast moment om deze montage-met-een-missie van @vrt-journalist @bsoenensvrt even in… pic.twitter.com/jXkldWJ1Fg— Tijl De Bie (@TijlDeBie) November 9, 2025
Ook hij monteerde twee fragmenten samen, waardoor Trumps uitspraken uit hun context werden getrokken. Eerst praat de president over de ‘vervalste’ verkiezingen van 2020 en hoe ze hem dat nu (de verkiezingen van 2024, red.) niet meer kunnen afpakken.
Wat later spreekt Trump over importheffingen op elke auto die geïmporteerd wordt. Als hij niet verkozen wordt, zou dat volgens hem tot een bloedbad kunnen leiden. Dat ‘bloedbad’ slaat hier dus op de autosector.
‘Bloedbad’ volledig uit context
Maar in de montage van Soenens lijkt Trump het volgende te zeggen: “Als ik niet verkozen raak, dan wordt het een bloedbad.” In die montage zegt Trump dit toevallig vlak na zijn uitspraak over de ‘vervalste’ verkiezingen, waardoor het begrip ‘bloedbad’ volledig uit zijn context wordt gehaald.
“De montage had als doel om in de verf te zetten dat Trump zich bezondigt aan opruiende taal,” vertelt professor De Bie aan onze redactie. “Dat mag natuurlijk, in de mate dat dat klopt. Maar als er creatief geknipt en geplakt wordt om niet-opruiende uitspraken van Trump te monteren zodat ze toch opruiend lijken, dan is dat manipulatieve en activistische journalistiek. Dat kan niet de bedoeling zijn, zeker niet bij een openbare omroep.”
In de doofpot
Of ontslag nemen in het geval van de BBC de juiste keuze was, is subjectief. Maar bij het incident rond Soenens gebeurde er nauwelijks iets. De VRT-ombudsman suste het voorval, waarna het in de doofpot verdween. “Ik denk niet dat ontslagen altijd het juiste antwoord zijn. Maar dat Soenens in zijn uitleg aan de VRT-ombuds zijn fout minimaliseerde en zelfs vergoelijkte, en dat de ombuds dat afdoende vond, is een teken van normvervaging. Men lijkt de ernst van dergelijke deontologische fouten niet meer te beseffen,” laat professor De Bie weten.
Ook de Raad voor de Journalistiek zag hier toen geen enkel probleem en liet het gebeuren. Daardoor vraagt professor De Bie zich één ding af: “Wat is er nog meer nodig voordat duidelijk wordt dat die Raad drastisch moet worden hervormd?”
“Flagrante deontologische fouten zonder enig gevolg”
Hij stelt dat de Raad nu veeleer opereert als belangengroep dan als deontologisch orgaan. Als de traditionele media relevant willen blijven, zullen ze beter over hun deontologie moeten waken, aldus professor De Bie. De Raad voor de Journalistiek monitort de media namelijk niet, maar werkt enkel reactief, op basis van klachten.
“De ontvankelijkheidsvoorwaarden voor klachten zijn heel strikt,” legt professor De Bie uit. “Als een particulier belang geschaad wordt in een artikel, kunnen alleen mensen die het onderwerp zijn van die berichtgeving een klacht indienen. Als het een algemeen belang betreft, kunnen organisaties die dat algemeen belang vertegenwoordigen dat doen.”
Op deze manier lijkt het dus alsof de Raad voor de Journalistiek zich alleen over de zaak had kunnen buigen als Trump zelf een klacht had ingediend. “Zo blijven heel wat flagrante deontologische fouten zonder enig gevolg,” benadrukt de professor.
Raad moet slagkrachtiger worden
En ondanks dat veel journalisten, hoofdredacteurs en uitgevers hun werk goed doen, zijn er te veel die de deontologie met de voeten treden. “En dat ondermijnt de geloofwaardigheid van iedereen in dit belangrijke vak.” Interne kritiek en zelfcorrectie zijn uiteraard belangrijk, maar dat gebeurt nog te weinig. “Ook externe kritiek, zelfs als die constructief is, wordt doorgaans afgeblokt,” bevestigt professor De Bie.
Onder andere de minister van Brussel en Media van Vlaanderen, Cieltje Van Achter (N-VA), kan hier ingrijpen door de Raad voor de Journalistiek te hervormen, “zodat die slagkrachtiger wordt, zonder zich inhoudelijk te mengen, zodat de onafhankelijkheid gewaarborgd blijft.”
Geen “slappe excuses of vergoelijking”
Ook vindt de professor het belangrijk dat het recht op antwoord wordt verduidelijkt en versterkt. Volgens hem is de procedure om dat recht uit te oefenen te complex en onduidelijk, vooral hoe dat recht online kan worden toegepast.
Professor De Bie heeft nog een belangrijke tip voor iedereen: “Kom niet met slappe excuses of vergoelijking wanneer een deontologische fout is gemaakt. Iedereen maakt fouten. Maar wanneer dat gebeurt, horen ze ondubbelzinnig te worden erkend en uitgebreid te worden rechtgezet. Er moet in alle openheid uit geleerd worden om herhaling te vermijden.”
(Foto bovenaan: P-magazine/Photo News)
