Wat als diplomatie geen strategie meer is, maar pure onderwerping?
Er zijn nog altijd mensen die geloven dat het geslijm van Mark Rutte een doordachte strategie is. Dat het nodig is, dat het moet, dat het de enige manier is om Donald Trump aan boord te houden.
Anderen zien iets anders. Een NAVO-topman die niet meer onderhandelt, maar sust. Die niet meer leidt, maar volgt.
En ondertussen groeit het gevoel dat als Trump iemand in zijn zak heeft, het niet alleen Rutte is — maar bij uitbreiding een heel bondgenootschap.
Van bondgenoot naar volgzaam platform
Het bezoek van Rutte aan Washington had één doel: de schade beperken. Na weken van spanningen rond de oorlog in het Midden-Oosten en de rol van Europese landen daarin, moest de NAVO opnieuw als blok naar voren komen.
Dat is niet gelukt.
Na het gesprek bleef de toon vanuit Washington ongewijzigd. Dreigend, beschuldigend, en opnieuw gericht op wat Europa niet doet. De boodschap bleef dezelfde: de NAVO voldoet niet.
Trump eist, Europa reageert
De frustratie van Trump is niet nieuw. Hij ziet de NAVO al langer als een onevenwichtige alliantie waarin de Verenigde Staten te veel dragen. Maar wat veranderd is, is de manier waarop die frustratie wordt ingezet. Dreigementen over het terugtrekken van troepen, het herbekijken van militaire aanwezigheid en zelfs het in vraag stellen van het NAVO-lidmaatschap zelf zijn geen theorie meer. Ze zijn een onderhandelingstactiek geworden. Europa reageert. Of denkt dat het reageeert. Voorzichtig. Afwachtend.
Defensiebudgetten als drukmiddel
Onder die druk zijn Europese landen hun defensie-uitgaven fors beginnen verhogen. Met Mark Rutte als grote pleitbezorger. Wat ooit een interne discussie was over veiligheid en autonomie, is nu een externe eis geworden. Meer investeren, sneller investeren, zonder veel ruimte voor tegengewicht.
Het gevolg: miljarden extra naar defensie, onder druk van trump, zonder dat daar een evenwaardige politieke tegenprestatie tegenover staat.
NAVO als instrument
Wat uit de recente ontwikkelingen naar voren komt, is een verschuiving in de rol van de NAVO. Van een bondgenootschap gebaseerd op wederzijdse verdediging, naar een platform dat vooral dient om Amerikaanse macht te projecteren.
Dat besef groeit, ook in Europese hoofdsteden. Maar het vertaalt zich nog niet in een duidelijke koerswijziging.
Diplomatie zonder hefboom
Rutte probeert het evenwicht te bewaren. Maar spreekt vooral Trump naar de mond. Hij erkent de kritiek van Trump, benadrukt de inspanningen van Europese landen en wijst op gezamenlijke belangen. Iedereen gelijk, niemand ongelijk. Maar dat verandert weinig aan de machtsverhoudingen.
Zonder eigen hefboom blijft Europa afhankelijk van de goodwill van Washington. En die goodwill blijkt wisselvallig.
Een bondgenootschap onder spanning
De vraag die zich opdringt, wordt steeds minder theoretisch: wat is de NAVO nog waard als één lidstaat de regels bepaalt? Het formele einde van het bondgenootschap is misschien nog veraf. Maar de inhoud ervan staat onder leiding van hielenlikker Rutte onder druk.
Wat overblijft, is een systeem waarin samenwerking steeds vaker plaatsmaakt voor afhankelijkheid.
En waarin de grens tussen diplomatie en onderwerping steeds moeilijker te trekken valt.
(Foto: Youtube)
