“Tal van procedures geschonden.”
De dood van Jozef Chovanec in 2018 blijft nazinderen en is ondertussen een diplomatiek dispuut tussen België en Slovakije geworden. De Slovaakse regering heeft besloten een klacht in te dienen tegen België bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Volgens de Slovaken heeft de Belgische justitie gefaald in het onderzoek naar de dood van de Slovaakse zakenman. Dat bevestigde de Slovaakse minister van Buitenlandse Zaken Juraj Blanàr na een onderhoud met zijn Belgische collega Maxime Prévot.
“Procedure na procedure geschonden”
Volgens het Slovaakse persagentschap TASR had Blanàr maandag een gesprek met Prévot tijdens een bijeenkomst van Europese ministers van Buitenlandse Zaken. Daar liet hij er geen twijfel over bestaan: Bratislava heeft geen vertrouwen in het Belgische gerecht.
"Ik heb minister Prévot op een open en correcte manier geïnformeerd dat het Slovaakse ministerie van Justitie een klacht zal indienen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens voor het niet naleven van talrijke procedures en praktijken tijdens het onderzoek,” verklaarde Blanàr nadien.
Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt de informatie, maar houdt de lippen voorlopig stijf op elkaar over mogelijke gevolgen.
Wat ging er mis?
Het tragische lot van Jozef Chovanec is intussen al zes jaar een smet op het blazoen van de Belgische politie en justitie. De 38-jarige zakenman werd op 24 februari 2018 opgepakt op de luchthaven van Charleroi omdat hij zich agressief gedroeg. Wat volgde, was een tragische escalatie die hem het leven kostte.
Eerst sloeg Chovanec herhaaldelijk met zijn hoofd tegen de muur van zijn cel, wat hem een ernstig hoofdletsel opleverde. Vervolgens overmeesterden agenten hem hardhandig en werd hij met zijn hoofd in een deken gewikkeld. De man kreeg een injectie met een kalmerend middel, waarna hij in het ziekenhuis belandde en uiteindelijk overleed aan een hartaanval.
Schokkende beelden, maar justitie talmt
Jaren later duiken er camerabeelden op die de zaak alleen maar controversiëler maken. We krijgen te zien hoe enkele agenten lachend rond de stervende Chovanec staan. Alsof dat nog niet erg genoeg is, brengt één politieagente een Hitlergroet.
De beelden veroorzaken een internationale verontwaardiging, maar justitie laat op zich wachten. Pas in september 2021, ruim drie jaar na de feiten, wordt een reconstructie georganiseerd. Sindsdien zit het dossier op Belgisch niveau muurvast, tot grote frustratie van zowel de weduwe van Chovanec als de Slovaakse regering.
Slovakije eist verantwoording
Voor Slovakije is de maat vol. De klacht bij het EHRM is een krachtig signaal: Bratislava wil antwoorden én gerechtigheid. De Slovaakse regering hekelt niet alleen het politiegeweld, maar ook het voortdurend getreuzel van de Belgische justitie.
Ook Chovanecs weduwe is het beu en vecht de zaak aan. Vorige week kondigde ze aan in beroep te gaan tegen de beslissing om de agenten niet te vervolgen voor moord.
De zaak dreigt nu een serieuze diplomatieke rel te worden. België dat zichzelf graag als een voorvechter van mensenrechten profileert, staat voor het blok. Als Slovakije gelijk krijgt bij het mensenrechtenhof, kan dit verregaande gevolgen hebben voor de Belgische justitie én het imago van de politie.
Wordt ongetwijfeld vervolgd.
