VDAB-topman thuis met loon én toekomst op maat: België zorgt goed voor zijn gevallen topambtenaren.
Een deontologische fout, een forse misstap en een opstap bij de VDAB: in de privésector zou het einde verhaal zijn. In de Vlaamse overheid blijkt het eerder het begin van een comfortabel tussenhoofdstuk. Ex-VDAB-topman Wim Adriaens zit thuis, wordt - zo schrijft ‘Het laatste Nieuws’ op donderdag - volledig doorbetaald en krijgt straks gewoon een nieuwe topfunctie aangeboden. Met bijna hetzelfde loon. Welkom in het systeem waar een misstap zelden echt een val wordt.
Fout gemaakt? Geen probleem. De loonmotor blijft draaien
Wim Adriaens stapte in januari op als topman van de VDAB, de Vlaamse dienst die werkzoekenden naar jobs moet begeleiden. Officieel ging het om een “deontologische fout”. In realiteit bleek dat hij een persoonlijke tussenkomst deed om een Taiwanese vrouw in zijn eigen organisatie aan een job te helpen, buiten de normale procedures om en met een hogere looninschaling.
Een forensische audit bracht de feiten aan het licht, na meldingen binnen de organisatie. Minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) zette daarop zijn mandaat stop.
Maar “stop” betekent in dit dossier niet wat het woord suggereert.
Niet ontslagen, wel geschorst — en gewoon doorbetaald
Adriaens is geen ex-topman in de klassieke zin van het woord. Hij is geschorst, niet ontslagen. En dat verschil is financieel allesbepalend.
Zijn schorsing loopt nog tot midden juli. Intussen blijft zijn loon netjes doorlopen. Volgens de laatste cijfers gaat het om een bedrag van ruim 176.000 euro bruto per jaar, en dat bedrag blijft intussen gewoon verder oplopen.
Geen werk, geen verantwoordelijkheid, wel betaling.
Straks terug op post — in een andere zetel
En daar stopt het verhaal niet.
Wanneer de schorsing afloopt, ligt er gewoon opnieuw een functie klaar binnen de Vlaamse overheid. Geen degradatie naar de uitgang, maar een zogenaamde “terugvalpositie”: een vergelijkbare topfunctie met quasi hetzelfde loon als voordien.
Enkel de extra’s verdwijnen: de mandaattoelage en enkele bonussen vallen weg. Dat scheelt volgens schattingen ongeveer 2.000 euro per maand. De rest blijft overeind.
Met andere woorden: wie aan de top struikelt, landt niet op de grond maar op een andere stoel in dezelfde zaal.
Het systeem: geen ontslag, maar herplaatsing
Officieel staat het zo in de regels: een topambtenaar die zijn mandaat verliest, krijgt een passende nieuwe functie binnen de overheid.
In het besluit van de Vlaamse regering rond Adriaens staat het zwart op wit: hij wordt “herplaatst in een passende functie van directeur-generaal”.
Het resultaat is een systeem waarin falen zelden eindigt in exit, maar meestal in herpositionering.
België en zijn topambtenaren: een comfortabel vangnet
Volgens interne bronnen is dit geen uitzondering maar eerder de regel.
Topambtenaren die uit hun functie verdwijnen, belanden vaak in zogenoemde terugvalposities. Die kunnen jaren aanslepen.
Volgens cijfers uit het Vlaams Parlement zaten vorig jaar 51 top- en middenkaderambtenaren in zo’n regeling. Gemiddeld blijven ze daar bijna zeven jaar in hangen. De kostprijs: ruim 8,5 miljoen euro per jaar.
Functies die soms uit het niets ontstaan
De kritiek is scherp: sommige functies zouden zelfs worden gecreëerd om mensen “onder te brengen”.
Ex-kabinetsmedewerkers spreken off the record over nieuwe posten die verschijnen zodra een topfiguur uit zijn mandaat valt.
Een voormalig topman van het Agentschap Wegen en Verkeer kreeg na zijn vertrek bijvoorbeeld een nieuwe rol als “programmamanager klimaat” — een functie die volgens verschillende bronnen voordien niet bestond.
Politiek debat: beschermen of beschermen té veel?
Voorstanders van het systeem zeggen dat ervaring en expertise niet zomaar verloren mogen gaan. Een topambtenaar die een groot agentschap leidde, heeft volgens de Vlaamse overheid waardevolle kennis die elders in de administratie kan worden ingezet.
Critici zien vooral een ander mechanisme: een overheid die zichzelf beschermt, ook wanneer het misloopt.
Volgens Vlaams Belang-parlementslid Tom Lamont moet het systeem grondig hervormd worden. Hij pleit voor het afschaffen van terugvalposities en strengere sancties voor topambtenaren.
De kern van de kritiek: falen zonder prijs
De zaak-Adriaens legt vooral één ongemakkelijke realiteit bloot: in de Vlaamse administratie is een fout zelden een eindpunt.
Waar een CEO in de privésector meestal meteen vertrekt, volgt hier vaak een gecontroleerde afbouw met loonbehoud en een nieuwe functie in het vooruitzicht.
Of eenvoudiger gezegd: de stoel verschuift, maar de zitplaats blijft gegarandeerd.
En dat maakt deze zaak groter dan één topman. Het is een blik in hoe de overheid omgaat met haar eigen top — en vooral hoe weinig die val soms echt pijn doet.
(Foto: Vincent Duterne/Photo News)
