Nultarief voor diamanten, nultarief voor illusies?
De Amerikaanse regering heeft beslist om het importtarief op in Europa geslepen diamanten te schrappen. Voor Antwerpen — historisch hét wereldcentrum van diamant — is dat een opsteker van formaat. De Antwerp World Diamond Centre (AWDC), de koepel van de sector, ziet meteen kansen om de ooit bloeiende slijpindustrie nieuw leven in te blazen. Maar het roept ook vragen op: als zulke uitzonderingen wél mogelijk zijn voor luxegoederen, waarom lukt het dan niet voor andere Vlaamse of Belgische industrieën?
Van vijftien procent naar nul: Trumps plotse bocht
Sinds ‘The Donald’ zijn handelsoorlog met Europa en Azië opvoerde, zat de Antwerpse diamantsector met een stevige kater. Op geslepen stenen uit Europa gold tot nu toe een invoertarief van 15 procent. Op diamanten uit India zelfs 50 procent. Nu Washington geslepen natuurlijke diamanten van Europese origine op de lijst van uitzonderingen heeft gezet, vervalt dat tarief. De maatregel geldt bovendien met terugwerkende kracht vanaf 1 september.
Voor Antwerpen betekent dat directe verlichting. De VS zijn met voorsprong de belangrijkste afzetmarkt: jaarlijks vertrekt er voor ruim 2,1 miljard dollar aan gepolijste diamanten richting Amerika. Die export was de voorbije maanden echter met bijna de helft ingestort. De heffing was — bovenop de boycot van Russische diamanten en de opmars van synthetische stenen — een extra klap voor een sector die al onder druk stond.
Hoop op heropleving van de slijpindustrie
De Antwerpse diamantkoepel AWDC ziet in het nultarief meer dan louter een financieel voordeel. Omdat de VS de plaats waar een diamant wordt geslepen beschouwen als het land van herkomst, krijgen Europese stenen nu een flinke voorsprong op Indiase. “Dat concurrentiële voordeel is gigantisch,” zegt woordvoerster Ine Tassignon in ‘De Tijd’.
In Antwerpen zelf is de slijpcapaciteit de afgelopen decennia sterk afgebouwd. Toch zijn er nog zo’n 350 slijpers actief. Volgens AWDC kan dat het beginpunt zijn van een strategische comeback. “De basis is er,” klinkt het. “We moeten op zijn minst onderzoeken hoe we die capaciteit kunnen uitbreiden.”
Toch tempert de sector het enthousiasme: India verwerkte de voorbije jaren gigantische volumes die Antwerpen nooit van de ene dag op de andere kan overnemen. De infrastructuur en het vakmanschap zijn er nog, maar niet in dezelfde schaalgrootte.
Diamant als diplomatiek stokpaardje
Opvallend is dat de Europese Commissie bereid was om specifiek voor diamant te onderhandelen. Dat toont aan dat de EU de strategische rol van Antwerpen als draaischijf in de internationale diamantenhandel erkent. In andere sectoren komt zo’n verregaande vrijstelling nauwelijks voor. Voor staal, textiel of landbouwproducten blijven vaak zware tarieven gelden.
Het zet een ongemakkelijke vraag op scherp: waarom kan Europa wél voor diamant een uitzonderingspositie afdwingen bij Trump, maar niet voor bijvoorbeeld staal of industriële halfproducten die wél duizenden banen in België vertegenwoordigen? Het lijkt erop dat politieke en symbolische waarde in dit dossier zwaarder wogen dan brede economische impact.
Strategische troef of luxeprobleem?
De beslissing van Washington kan een doorbraak betekenen voor Antwerpen. Door het tariefvrije statuut wordt Europa de enige plek waar slijpen export naar de VS zonder extra kosten mogelijk is. Dat kan meer ruwe diamanten naar België trekken.
Maar de sector is ook verdeeld: veel Antwerpse diamantairs verhandelen stenen die in India zijn geslepen, en voor hen blijft het tarief van 50 procent gewoon gelden. AWDC zelf zegt te hopen dat ook die tarieven dalen, ironisch genoeg terwijl het zelf het voordeel heeft van de Amerikaanse uitzondering.
De ongemakkelijke conclusie
De Antwerpse diamantsector krijgt dankzij Trump en de Europese Commissie een duw in de rug die geen enkele andere Belgische sector ooit heeft gezien. Voor een product dat door sommigen als een luxeartikel wordt bestempeld, wordt geopolitiek plots wél flexibel toegepast. Waarom is politieke wil en diplomatieke slagkracht plots wel voorhanden als het over diamanten gaat? Is dit een strategische noodzaak om een eeuwenoude sector te redden, of een voorbeeld van hoe lobbykracht en symboliek het halen van industriële logica?
(Foto: Shutterstock)
