Strenger regime voor ziekenfondsen: langdurig zieken moeten zich elk jaar bewijzen.
Met meer dan een half miljoen langdurig zieken is dit dossier hét hoofdpijndossier van de federale begroting geworden. Bijna 300.000 Belgen zijn al tot aan hun pensioen thuisgeschreven en kosten de sociale zekerheid jaarlijks ruim 11 miljard euro. In tijden van budgettaire kramp is dat een cijfer dat geen enkele partij in de Arizonacoalitie nog wil negeren. Van links tot rechts klinkt hetzelfde refrein: dit systeem moet strakker, strenger en goedkoper.
Ziekte als gezondheidsprobleem én begrotingsbom
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) noemt langdurige ziekte “het belangrijkste gezondheidsprobleem van deze tijd”. Maar tegelijk erkent hij dat het vooral ook een begrotingsmijn is: één op de twintig Belgen staat buiten spel, met een steeds zwaardere last op de ziekteverzekering. De pensioenen zijn al langer kop van jut, het ziektebudget is het nieuwe strijdtoneel.
N-VA ruikt fraude en rekent af met ziekenfondsen
N-VA hamert al jaren op misbruik en slechte opvolging door de ziekenfondsen. Nieuwe cijfers uit een RIZIV-onderzoek lijken die kritiek te voeden: in een steekproef van 1.840 langdurig zieken bleken 920 mensen tot aan hun pensioen thuisgeschreven. Meer dan de helft daarvan zou foutief in het systeem zitten, en bij 27 procent werd de invaliditeit zelfs abrupt stopgezet. Voor N-VA-fractieleider Axel Ronse is de conclusie duidelijk: “Ofwel is dit fraude, ofwel is het incompetentie. In beide gevallen wordt er geld weggegooid. Geen euro meer naar profitariaat.” Je hoort ons niet zeggen dat er geen profiteurs zijn, maar als de vos de passie preekt!?
Ook Vandenbroucke spaart de ziekenfondsen niet. Zij zijn immers verantwoordelijk voor de opvolging van langdurig zieken, maar laten volgens hem te vaak na om streng te evalueren. De minister kondigt aan dat ziekenfondsen financieel gestraft zullen worden als ze hun taak niet naar behoren uitvoeren. En alzo komen we bij de essentie van het Arizona-beleid dat zich focust op cijfers, spreadsheats, controleren en - vooral - sanctioneren. Geen plaats voor een waarom, oorzaken en gevolg.
Vierde golf maatregelen
De minister van Gezondheid - die in coronatijden de miljoenen over de balk gooide - werkt aan wat hij zelf een “vierde golf van maatregelen” noemt. Na eerdere hervormingen – terug-naar-werkcoördinatoren, verplicht persoonlijk contact met patiënten en meer betrokkenheid van werkgevers – komt er nu een strenger regime voor langdurig zieken én hun opvolgers. Een derde van de 300.000 mensen die tot hun pensioen thuisgeschreven zijn, zal jaarlijks opnieuw moeten bewijzen dat ze effectief niet kunnen werken.
Daarnaast liggen er sancties klaar voor ziekenfondsen die onvoldoende opvolgen. Daarmee wil Vandenbroucke niet alleen de begroting ontlasten, maar ook patiënten uit hun sociaal isolement halen.
Politieke frontlinies: applaus van rechts, aanvallen van links
Opvallend is dat Vandenbroucke steun krijgt uit onverwachte hoek: rechts. N-VA prijst zijn kordate aanpak en spreekt zelfs van een “bevrijding” nu hij niet langer gebonden is aan de PS en Open VLD in de vorige Vivaldi-coalitie. “Vandenbroucke kan nu all the way gaan. Go, go, go,” sneerde Ronse met opvallend enthousiasme in het parlement.
Maar langs links klinkt stevige kritiek. PS-voorzitter Paul Magnette wijst naar de structurele oorzaken van ziekte-uitval: “Hoe komt het dat mensen ziek worden? Door een beleid dat werkgevers bevoordeelt, door de toenemende flexibilisering en druk op werknemers.” Voor Magnette is de focus op “profitariaat” een rookgordijn dat de echte problemen verdoezelt. Wie gaat de controleurs controleren? En wat gaan controleurs doen die - met de angst om gestraft te worden - gaan controleren? Het is een cliché, maar “angst is een slechte raadgever”.
Streng maar rechtvaardig?
Vandenbroucke verdedigt zijn koers met - wat had je gedacht - cijfers: van de 500.000 langdurig zieken zijn er intussen al 100.000 deeltijds terug aan het werk. Dat bewijst volgens hem dat een strengere aanpak werkt, mits alle partijen meedoen: ziekenfondsen, artsen, werkgevers én de patiënten zelf. “Ik ben streng en rechtvaardig, maar wel voor iedereen.”
(Foto: Bert Van Den Broucke/ Photo News)
