De Vlaamse regering snoeit in de cultuurbegroting. De kunsten zelf blijven grotendeels buiten schot, maar achter de schermen wordt wel degelijk gesneden. Vooral steunpunten, fondsen en andere ondersteunende structuren moeten met minder verder.
Besparen op cultuur klinkt abstract, tot je ziet waar het geld precies wordt weggehaald. De Vlaamse regering wil tientallen miljoenen besparen binnen cultuur, maar kiest ervoor om de klap niet overal even hard te laten aankomen.
Voor kunstenaars en kunstenorganisaties is er relatief goed nieuws. Elders in de sector ziet het plaatje er minder vrolijk uit.
De kunsten ontspringen grotendeels de dans
Cultuurminister Caroline Gennez koos ervoor om de kaasschaaf niet zomaar over het hele Kunstendecreet te halen. De structurele werkingsmiddelen en projectsubsidies voor kunstenaars en kunstenorganisaties blijven grotendeels gespaard.
Ook de indexering blijft behouden.
Het uitgangspunt is duidelijk: wie daadwerkelijk kunst maakt, moet zoveel mogelijk buiten de grootste besparingsronde worden gehouden.
Geen algemene kaalslag dus.
Maar ergens moet het geld natuurlijk wel vandaan komen.
Achter de schermen wordt wél gesneden
Daarom wordt vooral gekeken naar wat in beleidstaal de 'bovenbouw' heet: organisaties die de cultuursector ondersteunen met advies, expertise, onderzoek, belangenbehartiging en andere dienstverlening.
Daar zijn stevige besparingen aangekondigd.
Ook verschillende fondsen en organisaties binnen het culturele landschap moeten met minder middelen verder. De precieze impact verschilt per sector en organisatie.
Bij de amateurkunsten werd aanvankelijk bijvoorbeeld een bijkomende besparing van 10,5 procent aangekondigd, bovenop een eerdere besparing. Na kritiek werd die ingreep uiteindelijk verzacht tot 5,8 procent.
Dat maakt de besparing kleiner dan eerst gevreesd, maar verdwijnen doet ze niet.
Wat je niet op het podium ziet
Het politieke argument achter de aanpak is begrijpelijk: als er dan toch bespaard moet worden, probeer je zoveel mogelijk geld bij de eigenlijke culturele productie te houden.
Alleen bestaat cultuur natuurlijk niet uitsluitend uit wat je op een podium of aan een museumwand ziet.
Steunpunten en ondersteunende organisaties leveren bijvoorbeeld advies, verzamelen cijfers, begeleiden makers, organiseren opleidingen en onderhouden internationale contacten.
Daarin snijden levert niet noodzakelijk morgen een lege theaterzaal op.
De gevolgen kunnen pas later zichtbaar worden.
Je kunt de voorstelling sparen en tegelijk besparen op een deel van de constructie die ervoor zorgt dat ze gemaakt kan worden.
Geen kaalslag, wel keuzes
Daarom is het te gemakkelijk om te zeggen dat de kunsten worden kapotbespaard. Dat gebeurt in deze ronde niet.
Maar het omgekeerde — dat er eigenlijk nauwelijks iets verandert — klopt evenmin.
De Vlaamse regering maakt een duidelijke keuze: de rechtstreekse ondersteuning van makers en kunstenorganisaties zoveel mogelijk beschermen en een groter deel van de besparing elders zoeken.
Voor wie op het podium staat, kan dat voorlopig een geruststelling zijn.
Voor wie achter dat podium werkt, iets minder.
En precies daar zit het merkwaardige aan deze besparingsronde: het eerste wat verdwijnt, is vooral geld voor dingen waarvan het publiek vaak niet eens weet dat ze bestaan. Pas later zullen we weten hoeveel daarvan werkelijk gemist kan worden.
(Foto: Pixabay)
