Het rommelt behoorlijk achter de schermen van ‘De Slimste Mens ter Wereld’. Eerst verdwenen kritische reacties over kandidaat Bruine Mehdi van de sociale media van Play, vervolgens kwamen er officiële aangiftes en nu trekt de populaire contentcreator zich terug uit de finaleweken. Ondertussen heeft het parket een onderzoek geopend en lijkt de televisiezender vooral te hopen dat de rust zo snel mogelijk terugkeert. Maar zo eenvoudig laat deze kwestie zich niet wegzappen.
Wie de afgelopen dagen de ontwikkelingen rond De Slimste Mens ter Wereld heeft gevolgd, zal gemerkt hebben dat de sfeer rond het populaire televisieprogramma een stuk minder vrolijk is geworden. Normaal draait het er om kandidaten die zich het hoofd breken over quizvragen, Erik Van Looy die zijn beste lach bovenhaalt en juryleden die proberen elkaar in spitsvondigheid te overtreffen. Tegenwoordig gaat de aandacht echter vooral naar een kwestie waar bijzonder weinig mee te lachen valt.
Contentcreator Mehdi El Hadri, beter bekend als Bruine Mehdi, ligt onder vuur na klachten over vermeend grensoverschrijdend gedrag. Het parket van Oost-Vlaanderen heeft inmiddels een opsporingsonderzoek geopend en donderdag maakte de 32-jarige Aalstenaar bekend dat hij niet zal deelnemen aan de finaleweken van het programma.
Een beslissing die Play en productiehuis Woestijnvis omschrijven als de enige juiste en gepaste keuze. Alleen is het interessant om even terug te kijken naar wat er aan die beslissing voorafging.
Eerst waren er de kritische reacties
Nog voordat er formele aangiftes bij de politie waren ingediend, circuleerden er op sociale media al berichten over vermeend grensoverschrijdend gedrag door Bruine Mehdi. Flore Pensaert speelde daarbij een belangrijke rol. Zij bracht naar buiten dat er klachten op komst waren en zorgde er zo mee voor dat de kwestie publieke aandacht kreeg.
Dat betekende uiteraard niet dat de beschuldigingen daarmee bewezen waren. Maar het waren wel signalen die vragen opriepen, zeker omdat Mehdi op dat moment een van de opvallende gezichten van De Slimste Mens was.
Ook op de sociale media van Play verschenen kritische reacties over de kandidaat. Verschillende van die reacties werden verwijderd, wat op zijn beurt weer kritiek uitlokte. Onder anderen YouTuber Acid stelde zich vragen bij die aanpak.
Nu mag een televisiezender natuurlijk zijn eigen sociale media modereren. Niemand is verplicht om iedere reactie, hoe grof of ongefundeerd ook, onder een Instagrambericht te laten staan. Maar wanneer de kritiek betrekking heeft op mogelijke ernstige feiten, kan het verwijderen ervan ook een bijzonder ongelukkige indruk wekken.
Zeker wanneer diezelfde kwestie enkele dagen later uitgroeit tot een gerechtelijk onderzoek.
Een communicatieprobleem, noemen ze zoiets wellicht in de vergaderzaal. Al zal het woord 'ongelukkig' daar de afgelopen dagen vermoedelijk nog wel een paar keer gevallen zijn.
Flore Pensaert trok aan de alarmbel
Opvallend is ook de rol van Flore Pensaert, die de afgelopen dagen zelf onderwerp werd van kritische berichtgeving. Haar geloofwaardigheid werd daarbij in vraag gesteld, onder meer door verwijzingen naar eerdere controverses.
Dat iemand die ernstige beschuldigingen onder de aandacht brengt kritisch wordt bevraagd, is op zichzelf volkomen terecht. Journalisten moeten bronnen controleren, ook wanneer die met verhalen komen die veel aandacht trekken. Maar die kritische blik mag natuurlijk niet uitsluitend op de boodschapper gericht zijn. Ook de inhoud van de meldingen verdient onderzoek.
In het dossier rond Bruine Mehdi volgden uiteindelijk formele aangiftes bij de politie. Dat bewijst niet dat de beschuldigingen juist zijn, maar het betekent wel dat de kwestie intussen veel verder gaat dan geruchten op Instagram.
En precies daarom is het belangrijk om de gebeurtenissen in de juiste volgorde te bekijken. Pensaert bracht de nakende klachten onder de aandacht, er ontstond publieke discussie, Play kreeg kritiek op het verwijderen van reacties en vervolgens kwam het gerecht in actie.
Dat is een andere voorstelling van zaken dan een verhaal dat pas begint op het moment waarop een televisiezender een officiële verklaring verspreidt.
Van eigen onderzoek naar het parket
Play en Woestijnvis hadden aanvankelijk advocate Christine Mussche aangesteld om de berichten over Bruine Mehdi onafhankelijk te onderzoeken. Op dat moment waren er volgens de zender nog geen formele klachten ingediend.
Dat veranderde woensdag, toen er aangiftes bij de politie werden neergelegd en het parket van Oost-Vlaanderen een opsporingsonderzoek opstartte. Vanaf dat moment besloten Play en Woestijnvis hun eigen onderzoek niet voort te zetten.
Volgens Mussche is het nu aan de bevoegde instanties om de vermeende feiten te onderzoeken. Zij blijft wel als adviseur betrokken bij Play en Woestijnvis.
Dat is op zichzelf een logische beslissing. Wanneer het gerecht zich over mogelijke strafbare feiten buigt, hoeft een productiehuis niet daarnaast nog eens zijn eigen versie van een rechtbank te organiseren. Daarvoor zijn de belangen te groot en de mogelijke gevolgen voor alle betrokkenen te ernstig.
Ondertussen worden afleveringen van De Slimste Mens die vóór de aangiftes werden opgenomen, voorafgegaan door een disclaimer. Een opmerkelijke toevoeging aan een programma waarin de grootste waarschuwing doorgaans is dat een kandidaat nog maar enkele seconden op de klok heeft staan.
Bruine Mehdi: ‘Volste vertrouwen in onderzoek’
Donderdag kwam Mehdi zelf met een verklaring op Instagram. Daarin maakte hij bekend dat hij zich terugtrekt uit de finaleweken van De Slimste Mens ter Wereld.
De voorbije dagen hebben volgens hem een grote indruk gemaakt op hemzelf en zijn omgeving. Hij vindt dat het programma de negatieve aandacht niet verdient en bedankt de zender en de ploeg voor de kansen die hij kreeg.
Ook Erik Van Looy en zijn medewerkers haalt hij aan. Zij verdienen het volgens Mehdi om het seizoen in schoonheid af te sluiten.
De contentcreator benadrukt bovendien dat hij het volste vertrouwen heeft in het gerechtelijk onderzoek. Hij beschouwt dat onderzoek als cruciaal om zijn naam en reputatie te zuiveren en hoopt dat met zijn beslissing de sereniteit kan terugkeren.
Play en Woestijnvis bevestigen zijn terugtrekking en noemen die op dit moment de enige juiste en gepaste keuze om de rust te bewaren.
Daarmee verdwijnt Mehdi dus uit de finaleweken, maar uiteraard niet uit het gerechtelijk dossier. Een opsporingsonderzoek is bovendien geen veroordeling. Of de klachten uiteindelijk tot vervolging leiden en wat er precies is gebeurd, moet nog worden uitgezocht.
De rust bewaren is gemakkelijker gezegd dan gedaan
Wat deze zaak bijzonder maakt, is niet alleen dat een bekende kandidaat van De Slimste Mens zich terugtrekt. Het is ook de manier waarop de situatie zich in enkele dagen heeft ontwikkeld.
Aanvankelijk waren er berichten op sociale media en verdwenen kritische reacties. Daarna kwam er een onafhankelijk onderzoek, vervolgens namen politie en parket het over en uiteindelijk besloot Mehdi zelf een stap opzij te zetten.
Play en Woestijnvis benadrukken intussen dat alle betrokkenen met zorg behandeld moeten worden. Daar valt weinig tegen in te brengen. Mensen die melding maken van mogelijk grensoverschrijdend gedrag verdienen het om ernstig genomen te worden, terwijl iemand tegen wie beschuldigingen worden geuit evenzeer recht heeft op een zorgvuldig onderzoek en het vermoeden van onschuld.
Maar de kwestie toont ook hoe moeilijk het voor een televisiezender wordt wanneer de problemen niet langer beperkt blijven tot wat er op het scherm gebeurt. Een vervelende reactie onder een Instagrambericht kun je verwijderen, een uitzending kun je voorzien van een disclaimer en een kandidaat kun je uit de finaleweken halen. Alleen verdwijnen de vragen daarmee niet automatisch.
Voorlopig is er dan ook maar één instantie die kan proberen duidelijkheid te scheppen over de vermeende feiten, en dat is het gerecht.
En voor Play? Daar zullen ze ongetwijfeld hopen dat De Slimste Mens binnenkort weer gewoon over algemene kennis, foute antwoorden en de grappen van de jury kan gaan.
Al is de kans groot dat de vraag wie de afgelopen dagen precies wat wist, voorlopig nog even blijft nazinderen. O ja, en dan dreigen er ook nog onfrisse praktijken van Erik Van Looy zelf aan het licht te gaan komen. Wordt honderd procent zeker vervolgd…
