Op zondag 8 november strijkt Crossing Border neer in Arenberg in Antwerpen. Het festival brengt schrijvers en muzikanten samen die niet noodzakelijk bovenaan de bestsellerlijsten staan, maar wel iets te vertellen hebben. Van scherpe Amerikaanse satire tot Servische voetbalverhalen: vijf namen die een kennismaking waard zijn.
Een boekenfestival waar iedereen dezelfde bekende auteurs komt bewonderen, heeft weinig te bewijzen. Crossing Border kiest liever voor een bredere blik. Op zondag 8 november krijgt Arenberg in Antwerpen een internationale bezetting met schrijvers uit onder meer Palestina, Servië, Egypte, Syrië en de Verenigde Staten. Daarnaast staan alternatieve muzikanten, performances en signeersessies op het programma. De avond wordt afgesloten met een uitbundig eerbetoon aan de Antwerpse cultschrijver Jean-Marie Berckmans.
De vijfde Antwerpse editie maakt deel uit van het grotere Crossing Border Festival, dat van 3 tot en met 8 november in Den Haag plaatsvindt. Een deel van de internationale affiche verhuist op zondag naar Antwerpen. Literatuur en muziek lopen er voortdurend door elkaar. Wij pikken er vijf namen uit.
1. Adania Shibli: literatuur die weigert weg te kijken
De Palestijnse schrijfster Adania Shibli maakt van literatuur geen comfortabele schuilplaats. In haar roman Misleiding onderzoekt ze hoe mensen door kolonisatie, militaire bezetting en machtsverhoudingen naar de rand van de samenleving worden geduwd. Haar stijl is sober en precies, de werkelijkheid die ze beschrijft allesbehalve vrijblijvend.
Shibli laat zien hoe geweld niet alleen mensen beschadigt, maar ook herinneringen, identiteit en de mogelijkheid om je eigen geschiedenis te vertellen. Op Crossing Border gaat ze met Layla El-Dekmak in gesprek over haar recente werk. Geen literatuur om even gedachteloos bij weg te dromen, wel om over na te denken.
2. Barbi Marković: voetbal als spiegel van een verdwenen land
Een voetbalwedstrijd als vertrekpunt voor een verhaal over een uiteenvallend land: de Servische schrijfster Barbi Marković maakt er in Het laatste elftal een bijzonder literair spel van. Ze verweeft sportcommentaar met herinneringen aan haar jeugd in het voormalige Joegoslavië, haar vader en de bijna mythische status van voetbalhelden.
Het WK van 1990, waarop Joegoslavië na strafschoppen werd uitgeschakeld door Argentinië, vormt een symbolisch kantelpunt. Het land staat aan de vooravond van een burgeroorlog en zelfs de voetbaltribune blijkt geen plek meer waar iedereen hetzelfde voelt. Marković gebruikt voetbal om te schrijven over nationalisme, verlies en herinneringen.
Het boek werd in Duitsland bekroond als beste voetbalboek van het jaar, voor het eerst geschreven door een vrouw. In Antwerpen gaat Marković in gesprek met Melissa Giardina. Ook interessant voor wie doorgaans liever naar een voetbalwedstrijd kijkt dan erover leest.
3. Tony Tulathimutte: de ongemakkelijke humor van het internetmensdom
De Amerikaanse auteur Tony Tulathimutte kijkt met een bijzonder scherp oog naar de eigenaardigheden van het moderne leven. In Rejection brengt hij zeven met elkaar verbonden verhalen over afwijzing, relaties, seks, identiteit en de digitale wereld. Zijn personages worstelen met eenzaamheid, verlangen en zelfbeeld, terwijl sociale media hun onzekerheden nog wat extra uitvergroten.
Tulathimutte schrijft satirisch, soms ongemakkelijk en geregeld op het randje van het groteske. Hij neemt de morele poses en zelfrechtvaardiging van zijn personages onder vuur. Zijn digitale mens is vaak een karikatuur, tot je merkt hoeveel herkenbaars erin zit.
Met Rejection haalde hij de longlist van de National Book Award. In Antwerpen praat hij met Heleen Debruyne over een boek dat de menselijke behoefte aan erkenning fileert in een tijd waarin iedereen voortdurend om aandacht lijkt te vragen.
4. aja monet: poëzie met een politieke hartslag
De Amerikaanse dichteres en muzikante aja monet beweegt zich tussen spoken word, jazz, soul en hiphop. Ze schrijft over identiteit, onrecht, liefde en verzet, en haar werk komt minstens even sterk tot zijn recht op een podium als op papier.
Haar debuutalbum when the poems do what they do leverde haar in 2024 een Grammy-nominatie op voor Best Spoken Word Poetry Album. In mei 2026 verscheen haar tweede studioalbum the color of rain, waarin ze poëzie en muziek nog verder met elkaar verweeft.
Verwacht dus geen klassieke literaire voordracht waarbij iemand plechtig achter een microfoon staat. Bij aja monet maken woorden, ritme en improvisatie samen de voorstelling.
5. Hendrik Lasure: jazz die niet braaf binnen de lijntjes kleurt
De Brugse pianist en componist Hendrik Lasure is een opvallende naam uit de Belgische jazzscene. Hij studeerde jazzpiano aan het Koninklijk Conservatorium Brussel en ontwikkelde een eigen muzikale stijl waarin improvisatie, experiment en compositie elkaar uitdagen.
Met het duo schntzl, dat hij vormt met drummer Casper Van De Velde, verkent hij al jaren de grenzen tussen minimalisme, elektronica en ongewone klanken. Zijn muziek kan ingetogen en melancholisch zijn, maar evengoed schuren en onverwachte richtingen uitgaan.
Op Crossing Border presenteert hij nieuw solowerk. Een interessante afspraak voor wie jazz graag eens buiten de vertrouwde clubformules hoort.
Berckmans krijgt het laatste woord
De avond eindigt met een eerbetoon aan Jean-Marie Berckmans, de Antwerpse cultauteur die in 2008 overleed en wiens volledige oeuvre onlangs werd gebundeld in Barakstad. Berckmans was een buitenbeentje in de Vlaamse literatuur: rauw, absurd, muzikaal en wars van literaire etiquette. Zijn werk bleef lang moeilijk verkrijgbaar, maar zijn invloed op schrijvers en muzikanten verdween nooit.
Met Het Grote JMHB Psychotraumatische Boekenbal krijgt hij een slotfeest dat zijn geest moet weerspiegelen. Tom Lanoye leest uit Berckmans, terwijl onder anderen Vitalski, Rudy Trouvé, Alex Deforce, Steven Grietens, Gert Vanlerberghe en Butsenzeller bijdragen aan een mengeling van literatuur, muziek en performance.
Een passend slot voor een festival dat literatuur liever niet netjes in een boekenkast opsluit. En misschien wel de beste reden om Crossing Border te bezoeken: je komt er voor een paar bekende namen en gaat naar huis met een paar nieuwe favorieten.
Praktisch
Wanneer: zondag 8 november 2026
Waar: Arenberg, Arenbergstraat 28, 2000 Antwerpen
Deuren: 16 uur volgens Arenberg; de festivalinformatie vermeldt toegang vanaf 15 uur en een programma vanaf 15.30 uur. Raadpleeg de timetable voor de meest recente planning.
Tickets: basisprijs 24 euro volgens Arenberg. Controleer de actuele ticketprijs en beschikbaarheid.
Taal: hoofdzakelijk Engels. Nederlandstalige auteurs spreken Nederlands. Er is een tolk voorzien wanneer een internationale auteur geen Engels spreekt.
(Foto: Crossing Border)
