Van een monumentaal altaar en Mexicaanse muziek tot een verlichte processie door de straten: in de Brusselse Marollen krijgt de herdenking van overledenen een kleurrijke, levendige vorm. Het Mexicaanse Día de Muertos is geen verkleedfeestje voor Halloween, maar een cultureel project dat mensen uitnodigt om opnieuw over de dood te praten.
Bloemen, kaarsen, muziek en uitbundig versierde altaren. Van 26 oktober tot 1 november staat de Brusselse volkswijk opnieuw in het teken van Día de Muertos, de Mexicaanse traditie waarbij families hun overleden dierbaren op feestelijke wijze herdenken. Het Brusselse festival neemt die traditie als vertrekpunt en geeft er samen met kunstenaars, muzikanten en buurtbewoners een eigen kleur.
Het initiatief bestaat al sinds 2018 en is een samenwerking van het collectief TAS D’OS, het Centre culturel Bruegel en MetX. Het programma combineert concerten, workshops, verhalen, film, dans en momenten van bezinning. Het centrale symbool is het Groot Altaar der Doden, waar bezoekers foto's, bloemen, kaarsen, boodschappen en andere herinneringen aan overleden dierbaren kunnen achterlaten.
Het festival is meer dan een kleurrijk niemendalletje voor Halloween. In een samenleving waarin de dood vaak naar ziekenhuizen, uitvaartcentra en besloten familiekringen wordt geduwd, probeert Día de Muertos opnieuw ruimte te maken voor herinnering in het openbare leven.
Geen Halloween met Mexicaanse versiering
Día de Muertos heeft diepe wortels in de Mexicaanse cultuur. Families herdenken hun overledenen met altaren, bloemen, foto's, voedsel en persoonlijke voorwerpen. De bekende doodshoofden en uitbundige kleuren zijn daarbij geen vrijblijvend verkleedpartijtje, maar maken deel uit van een traditie waarin verlies, herinnering en verbondenheid samenkomen.
In de Brusselse Marollen wordt die traditie niet zomaar gekopieerd. Het festival ontwikkelt een eigen vorm, met kunstenaars en inwoners uit de wijk die het programma mee vormgeven. Muziek, theater, ambacht en gezamenlijke rituelen brengen verschillende achtergronden samen en maken de herdenking toegankelijk voor mensen die zelf geen Mexicaanse roots hebben.
Daar schuilt ook een belangrijk verschil met Halloween. Waar dat vaak draait om griezelen en kostuums, staat bij Día de Muertos het herdenken van overleden mensen centraal. De sfeer mag uitbundig zijn, maar het vertrekpunt blijft persoonlijk verlies en de behoefte om herinneringen levend te houden. De dood verwerken met een feestje, zeg maar.
Een altaar vol persoonlijke verhalen
Het Groot Altaar der Doden vormt een van de belangrijkste plekken van het festival. Bezoekers kunnen er iets achterlaten ter herinnering aan iemand die ze verloren hebben. Een foto, een bloem of een handgeschreven boodschap maakt van het altaar een verzameling persoonlijke verhalen.
Het programma omvat daarnaast workshops, muziekoptredens en activiteiten rond rouw en herinnering. Op donderdag 29 oktober staat een poëtisch-muzikale wandeling op het kerkhof van Sint-Gillis gepland. Op zaterdag 31 oktober volgen onder meer voorstellingen, workshops en de grote processie door de Marollen.
Bezoekers komen dus niet alleen kijken of luisteren, maar kunnen zelf iets bijdragen aan het collectieve ritueel. De dood wordt daardoor niet uitsluitend voorgesteld als een privékwestie, maar als een ervaring die mensen met elkaar kunnen delen.
De processie als hoogtepunt
Op zaterdag 31 oktober trekt de grote processie door de wijk. Muzikanten, performers en deelnemers brengen licht en muziek in de straten en eindigen aan het Vossenplein, waar een slotconcert gepland staat. Het is het meest zichtbare moment van de week en tegelijk een gelegenheid om de Marollen als ontmoetingsplek voor verschillende culturen te ervaren.
Voor fotografen en videomakers is het smullen: verlichte figuren, bloemen, muzikanten en bewoners die samen door de historische straten trekken. Maar achter dat kleurrijke vertoon zit wel een verhaal dat minder vanzelfsprekend in beeld te brengen is: hoe mensen omgaan met verlies en welke rituelen hen daarbij helpen.
Día de Muertos in de Marollen loopt van 26 oktober tot 1 november 2026. Het programma omvat concerten, workshops, film, theater, activiteiten rond rouw en herinnering en de grote processie op zaterdag 31 oktober.
(Foto: YouTube)
