Het klinkt als een economische thriller met een tragikomisch einde: elk jaar verdwijnt maar liefst 1,2 procent van het Belgische bruto binnenlands product richting het buitenland. Niet naar buurlanden of belastingparadijzen, maar naar de herkomstlanden van migranten. In totaal stroomde in 2022 liefst 7 miljard dollar België uit, waarvan 633 miljoen euro richting Marokko alleen al. En dat is niet het resultaat van georganiseerde fraude of duistere transacties, maar van een systeem dat de Belgische overheid zélf actief promoot. Welkom in de absurde wereld van de gesubsidieerde gelduitstroom.
Wat zijn remittances en waarom tikken ze zo hard aan?
De term remittances is een chique Engels woord voor iets wat in de praktijk neerkomt op structurele kapitaaloverdracht van België naar het buitenland. Migranten die hier wonen, sturen regelmatig geld naar familie of investeringen in hun herkomstland. Dat klinkt op zich nobel, tot je de cijfers bekijkt.
Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) gaat het in België om miljarden per jaar. Marokko, Roemenië en Turkije staan bovenaan de lijst van bestemmingen. Gemiddeld stuurt een Marokkaanse Belg meer dan 2.000 euro per jaar naar zijn of haar thuisland. En dat terwijl twee derde van de overdragers zelf een inkomen heeft dat lager ligt dan 2.500 euro.
Het geld vertrekt in cash, via internationale overschrijvingen, of in natura (denk: grondaankopen, bouwprojecten, familiehulp). Maar het gevolg is hetzelfde: geld dat hier verdiend wordt, vloeit systematisch weg uit de Belgische economie.
Fiscaal voordelig wegsturen? Ja hoor, dat kan in België
En hier wordt het pas écht interessant, of eerder: hallucinant. In België is het niet alleen toegestaan om geld over te maken naar het buitenland, het wordt ook fiscaal gestimuleerd.
Tot 80 procent van het overgemaakte bedrag kan in bepaalde gevallen fiscaal worden afgetrokken. Anders gezegd: de Belgische belastingbetaler wordt verzocht zélf minder belasting te betalen, zodat hij of zij makkelijker geld kan wegsluizen uit het land.
Oudere economen zouden het zonder blozen ‘gesubsidieerde kapitaalsvlucht’ noemen. Het is economisch dubbel verlies: de staat ontvangt minder inkomsten door de belastingaftrek, én tegelijkertijd verdwijnt het geld uit onze consumptie-economie.
En alsof dat nog niet genoeg is… ook Gennez & Europa springen bij
De federale overheid, met onder meer minister Caroline Gennez (Vooruit) op kop, financierde recent meerdere projecten om de diaspora te informeren over hoe ze het best geld kunnen overmaken naar hun land van herkomst.
Zo werden informatiecampagnes opgezet over transfers naar Congo, Senegal en Marokko, in samenwerking met diasporaorganisaties en lokale banken. De Europese Unie sprong ook bij met subsidies voor projecten die migranten adviseren over veilige en efficiënte manieren om geld over te maken.
En natuurlijk is er ook nog de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die met een jaarlijks budget van 3,5 miljard dollar wereldwijd campagnes voert om diezelfde geldstromen te normaliseren, te faciliteren en zelfs aan te moedigen.
Een land als voorbeeld… van hoe het níet moet?
Volgens de IOM is België een uniek geval. Met 2,1 miljoen migranten en bijna 4 miljoen mensen van buitenlandse afkomst is meer dan een derde van de bevolking inmiddels van allochtone origine.
De remittances stegen van 1,6 miljard dollar in 2002 naar 7 miljard in 2022: een explosieve toename. En dat in een land dat de voorbije jaren steevast worstelt met begrotingstekorten, torenhoge schulden en een ondergefinancierde zorg- en pensioensector.
De ironie van het systeem
Het meest ironische aan dit alles? Terwijl de gemiddelde Vlaming kreunt onder hoge lasten, stijgende prijzen en slinkende koopkracht, blijft de overheid fiscaal gul voor wie geld uit het systeem haalt.
Een Belg die zijn geld investeert in vastgoed hier? Betalen. Een migrant die zijn loon naar buiten stuurt? Aftrekpost.
In geen enkel ander Europees land is het systeem zó genereus voor wie geld exporteert. En nergens wordt dat met zoveel politiek enthousiasme ondersteund.
