Van BookTok tot sneakers en een dansje dat drie weken de wereld regeert: sommige hypes verdwijnen even snel als ze gekomen zijn. Andere groeien uit tot iets wat we jaren later doodleuk cultuur noemen. Maar kun je vooraf zien welke kant het opgaat?
Een dansje verovert drie weken lang elke telefoon en is daarna spoorloos. Een boek dat niemand kende, wordt via BookTok plots niet meer aangesleept. Een schoen verandert van sportartikel in statussymbool.
Wat blijft, noemen we achteraf cultuur. Wat verdampt, was een hype.
Handig, zo'n oordeel achteraf. Alleen heb je er op het moment zelf weinig aan.
De test die pas achteraf werkt
Iedereen kan een hype herkennen wanneer hij al voorbij is. Moeilijker wordt het wanneer je er middenin zit en iedereen plots dezelfde sneakers draagt, hetzelfde woord gebruikt of hetzelfde dansje staat te doen.
Toch zijn er een paar signalen die erop kunnen wijzen dat er meer aan het ontstaan is dan de zoveelste tijdelijke rage.
Bouwt het een eigen taal?
Een echte subcultuur ontwikkelt vaak woorden, codes, gewoontes en grapjes die buitenstaanders niet meteen begrijpen. Skaters, gamers en K-popfans hebben bijvoorbeeld hun eigen termen en gebruiken.
Dat is meer dan een paar weken hetzelfde TikTok-zinnetje herhalen. Zodra mensen rond iets een eigen identiteit beginnen te bouwen, wordt de kans groter dat het langer meegaat dan de oorspronkelijke hype.
Maakt het makers, of alleen kijkers?
Ook dat verschil is interessant. Zolang mensen iets alleen consumeren, kan de belangstelling snel verdwijnen zodra het algoritme iets nieuws voorschotelt.
Maar wanneer mensen zelf beginnen te maken – muziek, kleding, verhalen, evenementen of zelfs eigen ontmoetingsplaatsen – ontstaat er iets dat minder afhankelijk wordt van het oorspronkelijke platform.
Een trend krijgt dan een leven buiten het scherm waarop hij geboren werd.
Overleeft het zijn platform?
Dat is misschien de interessantste test. Sociale media en andere platformen veranderen voortdurend. Wat vandaag overal verschijnt, kan morgen door een nieuw algoritme uit beeld verdwijnen.
Een beweging die ook buiten het oorspronkelijke platform blijft bestaan, heeft meer kans om wortel te schieten. Muziekgenres als punk, hiphop en house waren uiteindelijk ook niet afhankelijk van één club, radiostation of medium om te blijven bestaan.
Als iets uitsluitend leeft dankzij één app, wordt het een stuk moeilijker wanneer die app of de aandacht van haar gebruikers verdwijnt.
De hype van vandaag kan de cultuur van morgen zijn
Toch blijft de grens vaag. Niemand kan op het moment zelf met zekerheid voorspellen wat over twintig jaar nog bestaat.
Hiphop ontstond in de jaren zeventig lokaal in New York en groeide uiteindelijk uit tot een wereldwijde cultuur. Nieuwe muziekstromingen werden door oudere generaties wel vaker afgedaan als lawaai dat vanzelf weer zou verdwijnen. Sommige verdwenen inderdaad. Andere vulden tientallen jaren later nog altijd stadions.
Daarom hoeft een hype ook geen mislukte cultuur te zijn. Het is eerder een eerste opstoot van aandacht waarvan nog niemand weet wat erna komt.
De meeste verdwijnen weer. Een enkele blijft hangen, krijgt een eigen taal, brengt nieuwe makers voort en overleeft het platform waarop ze groot werd.
En twintig jaar later noemen we het cultuur en doen we alsof we altijd al wisten dat het zou blijven.
(Foto: Pixabay)
