Gent kan haar dure idealen niet meer betalen.
Gent, stad van tegendraadsheid en experiment, draagt haar profiel met trots. Ze doet het graag anders, liever tegen de stroom in dan met. Maar tussen dromen en daden staan wetten in de weg en — belangrijker nog — praktische bezwaren. En zo leert de Arteveldestad vandaag op pijnlijke wijze wat er gebeurt als je te lang gelooft dat goede bedoelingen automatisch renderen. Want facturen betaal je niet met idealen, en een begroting sluit je niet met licht en liefde.
De prijs van het eigenzinnige
De schuldenberg van Gent is intussen de hoogste van alle centrumsteden in Vlaanderen. Volgens het stadsbestuur ligt dat aan de vele investeringen die de stad de voorbije jaren aantrekkelijker, leefbaarder en duurzamer moesten maken. En dat klopt — Gent is mooi. Het is er goed wonen. Maar een mooie stad is niet automatisch een financieel gezonde stad.
Lang is er gedaan alsof de kassa nooit leeg kon raken. In Gent leefde de politieke overtuiging dat investeren altijd loont, en dat geld op magische wijze terugvloeit als de bedoeling maar nobel genoeg is. Helaas: geld lenen kost ook in een progressieve stad nog altijd geld. En wie schulden opstapelt, moet vroeg of laat snijden — ook in eigen vlees.
Tekorten in plaats van troeven
Vandaag gaat liefst 15 procent van het Gentse budget op aan schuldenlast. Dat is geen detail. Dat is een serieuze hap uit de middelen die anders naar basisdiensten zouden gaan: veiligheid, mobiliteit, netheid, mensen. En dus moet Gent nu plots inkrimpen. Een reorganisatie bij de stadsdiensten kost 350 mensen hun job. En ook dat is geen uitvinding van rechtse oppositiepartijen. Zelfs de vakbond — doorgaans een trouwe partner in het sociaal-progressieve Gent — spreekt nu over wanbeheer.
De kritiek is hard: “Er werd altijd gezegd dat er geld was. Blijkbaar nu niet meer.” Niet bepaald het soort vakbondsstatement dat je verwacht in een stad die zichzelf graag als sociaal baken profileert. Maar in Gent lijkt de logica soms buiten werking te worden gesteld. Hier kreeg je ooit subsidies voor bonenbrood, en mocht je op kosten van de stad met stoepkrijt de natuur dichter bij de burger brengen. Intussen liep de personeelsomvang op tot 7.000 — meer dan in eender welke andere centrumstad.
Antwerpen vs Gent: pragmatiek versus poëzie
Dat het anders kan, bewijst Antwerpen. De schuld per inwoner ligt daar gevoelig lager. En wie daar met het mes door de begroting ging, kreeg weliswaar kritiek, maar bracht de stad financieel op koers. Natuurlijk speelt het mee dat Antwerpen een soort van rode telefeoon heeft met de Vlaamse regering —die directe lijn maakt het beleid makkelijker. Maar zelfs zonder politiek voordeel had Gent haar boekhouding strakker kunnen houden.
In plaats daarvan ging het stadsbestuur op het ritme van idealen, zonder oog voor de financiële werkelijkheid. Het resultaat? Geen ratingverlaging (nog niet), maar wél signalen van banken dat het krediet op is. Belfius — een staatsbank, nota bene — heeft al geweigerd om bepaalde Waalse steden nog geld te lenen. De waarschuwing is duidelijk: de kredietwaardigheid van steden staat of valt met hun geloofwaardigheid als financieel beheerder.
Wie betaalt de rekening?
Gent droomde luidop, maar vergat wakker te blijven. En wie met gesloten ogen bestuurt, botst uiteindelijk op de realiteit. Dat geldt niet alleen voor steden, maar voor alle overheden. Want net zoals gezinnen hun rekeningen niet met poëzie kunnen betalen, moet ook een stad haar uitgaven afstemmen op haar middelen. De Vlaamse lokale besturen zijn, globaal genomen, financieel gezond. Dat maakt het Gentse verhaal des te opvallender — en des te wranger.
Uiteindelijk leert Gent ons een harde, maar waardevolle les: hoe langer je wacht met ingrijpen, hoe pijnlijker het wordt. Want met licht en liefde betaal je de facturen niet, schrijft Isolde Van Den Eynde in haar oîniestok bij HLN. Dromen realiseer je pas als je eerst wakker wordt.
(Foto: Gianni Barbieux/Photo News/Photo News)
