In eigen land wordt elk budget onder de loep genomen, maar tegelijk lonkt een zware Europese factuur. Premier Bart De Wever maakt duidelijk dat België daar niet blind in zal stappen.
De discussie over de nieuwe Europese meerjarenbegroting belooft een van de zwaarste politieke gevechten van de komende jaren te worden. Op de Europese top in Brussel hebben de lidstaten de eerste lijnen uitgezet voor het budget dat de Europese Unie tussen 2028 en 2034 moet financieren.
Voor België ligt daarbij een gevoelig dossier op tafel. Volgens de huidige voorstellen zou de Belgische bijdrage aan de Europese begroting fors stijgen, net op het moment dat de federale regering zelf voor een historische saneringsoperatie staat.
Voor premier Bart De Wever is dat moeilijk verteerbaar. En dat is een understatement.
Europa vraagt miljarden terwijl België moet besparen
De Europese Commissie wil de komende zeven jaar beschikken over een budget van bijna 2.000 miljard euro. Dat geld moet onder meer dienen voor defensie, klimaatbeleid, concurrentiekracht, migratie en landbouw.
Voor België zou dat een onbetaalbaar prijskaartje opleveren.
Volgens de huidige berekeningen zou de Belgische bijdrage jaarlijks met 2,5 tot zelfs 3,4 miljard euro kunnen stijgen. Dat komt bovenop de besparingen die de federale regering zelf nog moet doorvoeren om de Belgische overheidsfinanciën opnieuw op de rails te krijgen.
De timing is dan ook bijzonder ongemakkelijk. Bart maakt zich namelijk - as we speak - op voor nieuwe begrotingsonderhandelingen en miljarden zoekt bij burgers, bedrijven en overheidsdiensten.
Ook douane-inkomsten staan onder druk
Naast de hogere bijdrage botst België ook op een tweede Europees voorstel.
Momenteel mogen lidstaten een deel van de geïnde douanerechten behouden als vergoeding voor de inning ervan. Europa wil dat percentage terugbrengen van 25 naar 10 procent.
Voor een handelsland als België, met havens zoals Antwerpen-Brugge, betekent dat opnieuw een aanzienlijk verlies aan inkomsten.
Volgens Belgische berekeningen zou die maatregel alleen al honderden miljoenen euro's per jaar uit de federale kas kunnen halen.
Belgische staatsstructuur botst met Europese plannen
Daarnaast leeft er ook bezorgdheid over de manier waarop Europese middelen in de toekomst verdeeld zouden worden.
De Europese Commissie wil af van de klassieke versnippering van subsidies en meer werken met nationale investerings- en hervormingsplannen. Lidstaten zouden dan grotere enveloppes ontvangen voor onder meer landbouw, regionale ontwikkeling en migratie.
Voor België ligt dat gevoelig.
Gewesten en gemeenschappen vrezen dat Europese middelen steeds meer via het federale niveau zullen lopen en afhankelijk worden van federale hervormingen. In een land waar bevoegdheden verspreid zitten over verschillende bestuursniveaus, zorgt dat voor extra spanningen.
Nieuwe Europese belastingen verdelen de regering
De grote vraag blijft uiteindelijk hoe Europa zijn ambities wil betalen.
Verschillende lidstaten verzetten zich tegen nieuwe Europese schulden zoals tijdens de coronacrisis. Daardoor groeit de druk om meer zogenaamde "eigen middelen" te creëren: Europese heffingen die rechtstreeks naar de Europese begroting vloeien.
Daarover bestaat echter ook binnen de Belgische regering geen eensgezindheid.
Sommige partijen staan open voor nieuwe Europese inkomstenbronnen, terwijl de N-VA daar weinig voor voelt. Voor De Wever dreigt dat opnieuw een discussie te worden waarbij de belastingbetaler uiteindelijk de rekening krijgt.
Europa wil meer doen, maar wie betaalt?
De komende maanden zullen de onderhandelingen verder aanscherpen. Tegen eind dit jaar hopen de Europese leiders een akkoord te vinden over de contouren van de nieuwe begroting.
Voor België wordt het een moeilijke evenwichtsoefening. Niemand betwist dat Europa voor grote uitdagingen staat, van defensie tot economische concurrentiekracht. Maar tegelijk groeit in verschillende lidstaten het verzet tegen een steeds grotere Europese factuur.
Voor De Wever ligt de inzet dan ook voor de hand: zolang België zelf miljarden moet besparen, wordt het bijzonder moeilijk om in Brussel zonder meer akkoord te gaan met een forse verhoging van de Belgische bijdrage.
De discussie gaat daardoor niet alleen over Europa. Ze gaat ook over een vraag die steeds nadrukkelijker klinkt in verschillende hoofdsteden: hoeveel Europa kunnen nationale begrotingen zich nog veroorloven?
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
