COPD treft honderdduizenden Belgen: dit doet de ziekte met je longen.
Wie Leah Thys kent als de onverwoestbare Marianne uit Thuis, schrikt van haar eerlijke getuigenis. De 81-jarige actrice vertelde in ‘De Zondag’ dat ze aan COPD lijdt, een ongeneeslijke longziekte die haar leven steeds verder inperkt. "Aan tafel zitten en praten lukt nog. Maar na enkele stappen ben ik buiten adem", zegt ze. Een harde realiteit voor een vrouw die jarenlang onvermoeibaar op televisie stond.
COPD klinkt als een zeldzame aandoening, maar niets is minder waar. Alleen al in België zouden tot 800.000 mensen ermee leven. Het probleem is dat heel wat patiënten niet eens weten dat ze de ziekte hebben.
Je longen raken langzaam onherstelbaar beschadigd
COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease, een chronische aandoening waarbij de luchtwegen vernauwen en het longweefsel langzaam wordt afgebroken. Daardoor geraakt zuurstof steeds moeilijker in het bloed en wordt zelfs een korte wandeling een uitputtingsslag.
De ziekte kent twee gezichten. Enerzijds is er chronische bronchitis, met hardnekkige hoest, slijmen en een piepende ademhaling. Anderzijds ontstaat emfyseem, waarbij delen van de longen onherstelbaar beschadigd raken. Veel patiënten hebben beide vormen tegelijk.
De grootste boosdoener? De sigaret
COPD wordt niet voor niets vaak een "rokerslong" genoemd. Roken blijft veruit de belangrijkste oorzaak. Niet elke roker krijgt COPD, maar vrijwel alle patiënten hebben jarenlang gerookt of zijn langdurig blootgesteld aan schadelijke stoffen.
Ook mensen die jarenlang stof, chemische dampen of rook inademden op het werk lopen een verhoogd risico. In sommige ontwikkelingslanden ontstaat COPD zelfs door jarenlang boven een houtvuur te koken.
De eerste signalen worden vaak genegeerd
Het verraderlijke aan COPD is dat de ziekte zich langzaam ontwikkelt. Een hardnekkige hoest, slijmen of sneller buiten adem zijn worden vaak afgedaan als "ouder worden" of "een paar kilo te veel".
Ook wie als roker meerdere keren per jaar een zware bronchitis doormaakt, doet er goed aan zijn longen te laten testen. Met een eenvoudige blaastest, een spirometrie, kan de aandoening meestal worden vastgesteld.
Genezen kan niet, afremmen wel
Wie COPD heeft, raakt er nooit meer vanaf. De beschadigde longen herstellen niet. Wel kan de achteruitgang worden afgeremd.
Stoppen met roken is daarbij de belangrijkste stap. Daarnaast krijgen patiënten vaak inhalatoren of puffers die de luchtwegen openhouden en het ademen vergemakkelijken. Bij opstoten zijn antibiotica of cortisone soms noodzakelijk. In de zwaarste gevallen hebben patiënten permanent extra zuurstof nodig of komen ze zelfs in aanmerking voor een longtransplantatie.
Een ziekte die langzaam terrein wint
Leah Thys verwoordde het zonder omwegen: haar ziekte zal alleen maar erger worden. COPD verloopt in vier stadia. Wie de aandoening vroeg ontdekt en stopt met roken, kan nog jarenlang een relatief normaal leven leiden. Maar in een vergevorderd stadium wordt zelfs de kleinste inspanning een uitputtingsslag en stijgt ook het risico op ernstige longinfecties en een vroegtijdig overlijden.
Het beste medicijn blijft dan ook het eenvoudigste advies dat artsen al tientallen jaren geven: begin niet met roken. Wie nooit aan de sigaret begint, verkleint niet alleen het risico op COPD, maar ook op longkanker en tal van andere ernstige aandoeningen. Voor Leah Thys komt dat advies te laat. Voor honderdduizenden andere Belgen hopelijk niet.
(Fotomontage: An Rogier/Foto Nieuws/p-magazine)
