‘Thuis’-icoon aanvaardt dat het einde dichterbij komt: “De dood hoort bij het leven.”
Ze speelde jarenlang de onverwoestbare Marianne Bastiaens in ‘Thuis’, maar achter de schermen voert Leah Thys (81) vandaag een veel persoonlijkere strijd. De geliefde actrice kampt met COPD, een ongeneeslijke longziekte die haar steeds meer beperkt. “De realiteit is dat het alleen maar slechter zal worden”, vertelt ze in een openhartig gesprek met ‘De Zondag’.
Adem wordt een dagelijkse strijd
COPD tast de longen blijvend aan en maakt ademhalen steeds moeilijker. Voor Thys betekent dat leven met beperkingen, ziekenhuisopnames en voortdurend opletten met haar energie. “Je krijgt om de paar weken een opstoot. Dan heb je te weinig zuurstof in je lichaam en moet je naar het ziekenhuis.”
De actrice moet regelmatig een aerosol gebruiken om haar luchtwegen vrij te houden. Een harde confrontatie voor iemand die altijd zelfstandig door het leven ging. “Het is geen lachertje. Zeker niet voor een zelfstandige vrouw als ik. Ik heb moeten leren om hulp te vragen.”
Die hulp krijgt ze gelukkig uit verschillende hoeken. Haar zus, buren, vriendinnen en zelfs voormalige studenten staan klaar wanneer het nodig is. “Dat is mooi. Je beseft dan hoeveel warme mensen er rond je zijn.”
Geen angst voor het einde
Ondanks haar verslechterende gezondheid weigert Leah Thys zich te laten dirigeren door angst. Over de dood spreekt ze opvallend sereen. “Ik ben klaar voor wat komt. De dood hoort bij het leven. Dat ook voor mij het einde nadert, daar heb ik vrede mee.”
Niet het afscheid zelf, maar het proces ernaartoe vindt ze moeilijk. Het verlies van zelfstandigheid, het moeten opgeven van dingen die vroeger vanzelfsprekend waren: dát weegt zwaar. “Het is het ouder worden dat niet leuk is. Dingen niet meer kunnen doen, wat is daar leuk aan?”
Thys spreekt zich ook duidelijk uit over euthanasie. “Een mens moet zelf kunnen beslissen wanneer het genoeg is geweest.”
Het verlies van haar grote liefde
Naast haar gezondheidsproblemen draagt Leah Thys nog altijd het verdriet om haar echtgenoot Jos met zich mee. Hij overleed vijf jaar geleden aan de gevolgen van covid. Een verlies dat een enorme leegte naliet. “Die dag is de smaak van het leven mij ontnomen. Een smaak die maar heel moeilijk terugkeert.”
Meer dan vijftig jaar waren ze elkaars metgezel, haar vaste steun en toeverlaat. “Wij waren compagnons de route.”
Een schuldgevoel dat blijft knagen
Boven op het verdriet blijft er bij de actrice een pijnlijk schuldgevoel hangen. Zij liep als eerste het coronavirus op en vreest dat ze haar man besmet heeft. “Ik had het virus eerst. Hij heeft het van mij gekregen.”
Ze probeerde hem nog te beschermen door afstand te houden. “Ik zei: ‘Ik ga in de logeerkamer slapen en we proberen elkaar zo weinig mogelijk te zien.’”
Maar het mocht niet baten. “Het hing al in het huis. Ik wou zo graag dat het anders was gelopen. Ik wou niet dat hij stierf.”
Leah Thys blijft ondanks alles vooruitkijken. Niet met grote woorden of valse hoop, maar met de rust van iemand die weet wat het leven haar heeft gegeven én wat het haar heeft afgenomen.
(Foto: An Rogier/Foto Nieuws)
