En Europa stond erbij en keek ernaar.
Maandagavond wandelde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky - in pak, maar zonder das - het Witte Huis binnen voor wat wellicht het belangrijkste gesprek van zijn leven zou kunnen worden. De kleine Volodymyr zou er aan tafel schuiven met ‘The Donald’, die zich als grote wereldspeler profileert. De grootste uiteraard, nog groter dan de grootste ooit en groter dan gelijk wie er nog moet komen. Het decor: Washington, de inzet: de toekomst van Oekraïne en de vraag of de oorlog met Rusland ooit tot een staakt-het-vuren of zelfs een vredesakkoord kan leiden.
Trump verzekerde dat de Verenigde Staten de veiligheid van Oekraïne zullen blijven garanderen, zij het pas wanneer de wapens zwijgen en er een deal met Poetin wordt gesloten. “Europa is de eerste verdedigingslinie, maar wij zullen ook helpen”, klonk het plechtig. Welke garanties dat precies inhouden, bleef in de mist hangen. Concrete toezeggingen waren er niet, behalve de belofte dat hij “binnen enkele weken” duidelijkheid wil scheppen en hoopt op een trilaterale top met Zelensky en Poetin.
De prijs van veiligheid
Trump zweeg ostentatief over de harde eisen van Poetin. Dat kan je op z'n minst opvallend noemen. Zo zou de Russische president aandringen op volledige controle over Donetsk en Loehansk, en het bevriezen van de frontlinie in Cherson en Zaporizja. Ook Trump lijkt steeds meer te leunen in die richting. Maar er is ook een tweede rode lijn: Oekraïne zou zijn NAVO-ambities moeten opbergen om aanspraak te maken op Amerikaanse bescherming. Voor de camera’s wilde Trump er geen woord aan vuil maken, maar achter gesloten deuren is dat de kern van het compromis.
Voor Zelensky ligt daar een existentiële val. Zijn land bloedt leeg in een oorlog die al honderdduizenden doden eiste en steden in puin legde. Toch moet hij nu overwegen of hij, in ruil voor veiligheidsgaranties die misschien pas na de oorlog iets waard zijn, bereid is territoriale en geopolitieke toegevingen te doen die generaties Oekraïners zullen tekenen.
Europa langs de zijlijn
De Europese leiders – Macron, Starmer, Meloni – zaten er vooral bij om Trump te overtuigen niet te ver naar Moskou over te hellen. Maar de rol die hen toebedeeld werd, was duidelijk die van figuranten in een toneelstuk waar de regie bij Washington en Moskou ligt. Het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken zei het onomwonden: “Je kunt niet onderhandelen terwijl de bommen blijven vallen.” Toch schuiven de betrokkenen wel degelijk richting gesprekken. De realiteit aan het front is niet langer de eerste graadmeter, maar het diplomatieke momentum.
Een kostuum zonder das
Zelensky kreeg tijdens eerdere bezoekende wind van voren omdat hij in legerkledij verscheen, en had zijn lesje geleerd. De kleine Oekraïner verscheen met een zwart hemd en een jasje. Met een beetje verbeelding kon je er een maatpak in herkennen. Geen das, maar wel voldoende om in het juiste plaatje te passen. Het symbolische gebaar is tekenend: de oorlogspresident moet steeds meer de diplomaat spelen, ook al weet hij dat hij in veel kamers niet de sterkste is.
De wrange balans
Waarvoor zijn die honderdduizenden doden gevallen, waarom al leed? Voor een mogelijke vredesondertekening waarbij twee mannen in maatpak een numerootje opvoeren voor de internationale camera’s, terwijl Poetin zijn territoriale buit bewaakt en Trump zichzelf als vredesduif kan presenteren? Of draait het uiteindelijk, zoals zo vaak, gewoon om de spreekwoordelijke grootste kroon – en om de portemonnee van zij die de oorlog zowel bevochten als gefinancierd hebben?
De geschiedenis sevreert zich als een heruitzending van een heruitzending van een soap zonder humor: oorlogen die eindigen in akkoorden waarbij de verliezers hun verlies slikken, de winnaars hun voorwaarden dicteren en de internationale gemeenschap applaudisseert voor het politieke theater.
(Foto: screenshot YouTube)
