Onder druk van Washington verandert Europa razendsnel in een militaire supermarkt.
Er waart opnieuw een oude geest door Europa. Geen spook van het communisme deze keer, maar dat van de permanente oorlogsdreiging. Elke NAVO-top klinkt intussen als een jaarlijkse veiling waar regeringsleiders elkaar proberen te overbieden met miljarden voor tanks, gevechtsvliegtuigen, raketsystemen en onderzeeërs. Wie het meeste uitgeeft, lijkt plots de beste leerling van de klas.
Het nieuwe credo is eenvoudig: eerst wapens, daarna welzijn.
Want wie vandaag nog vragen stelt over betaalbare gezondheidszorg, pensioenen, onderwijs of koopkracht, krijgt steevast hetzelfde antwoord: veiligheid heeft nu eenmaal een prijs.
En die prijs loopt intussen stevig op.
Een oorlogseconomie zonder oorlog
Europese NAVO-landen pompten het voorbije jaar samen meer dan 500 miljard euro in defensie. Een stijging van twintig procent op amper één jaar tijd, de grootste sinds de jaren vijftig.
Dat is geen gewone budgettaire correctie meer.
Dat is een fundamentele maatschappelijke keuze.
Terwijl ziekenhuizen besparen, infrastructuur veroudert, de bevolking almaar langer moet werken en overheden overal de broeksriem aantrekken, blijken honderden miljarden voor militaire uitgaven wél moeiteloos beschikbaar.
Blijkbaar bestaat begrotingsdiscipline alleen zolang er geen tanks besteld moeten worden.
Trump roept. Europa kwispelt.
Het ironische is dat dezelfde Europese leiders die jarenlang Donald Trump afschilderden als een gevaar voor de democratie, vandaag bijna letterlijk uitvoeren wat hij al jaren eist.
Trump riep voortdurend dat Europa te weinig betaalde voor zijn eigen defensie. Europa sputterde eerst wat tegen. Maar doet nu precies wat Washington al die tijd verlangde.
De Amerikaanse veiligheidsparaplu blijft netjes openstaan, terwijl Europese belastingbetalers steeds dieper in de portefeuille mogen tasten.
Zelfstandig heet dat dan.
Het nieuwe geloof: veiligheid boven alles
Wie vandaag kanttekeningen plaatst bij de militarisering van Europa, riskeert meteen weggezet te worden als naïef of zelfs als iemand die Poetin in de kaart speelt.
Alsof er nog maar twee smaken bestaan.
Ofwel steun je honderden miljarden extra voor Defensie.
Ofwel ben je een gevaar voor de vrije wereld.
Dat is het soort zwart-witdenken waarmee je oorlogsnarratieven voedt.
Veiligheid is uiteraard essentieel.
Maar veiligheid wordt steeds vaker gebruikt als argument om elke andere maatschappelijke prioriteit naar de achtergrond te duwen.
Duitsland herbewapent. En niemand knippert nog met de ogen.
Nog geen twintig jaar geleden zou het idee dat Duitsland opnieuw het grootste militaire budget van Europa zou hebben politieke aardbevingen hebben veroorzaakt.
Vandaag gebeurt het haast geruisloos.
Bijna honderd miljard euro gaat richting Bundeswehr.
Grondwetten worden aangepast, speciale begrotingsfondsen gecreëerd en schuldenregels creatief geïnterpreteerd.
Wat jarenlang onmogelijk was omdat "de begroting het niet toeliet", blijkt plots met een ‘niet-neuten-politikek' haalbaar.
De creatieve boekhouding van de NAVO
De nieuwe NAVO-norm van vijf procent van het bbp opent bovendien de deur naar een bijzonder elastische interpretatie van wat "defensie" eigenlijk betekent.
Cyberveiligheid?
Ja.
Bescherming van de energie-infrastructuur?
Uiteraard.
Onderzeese internetkabels?
Waarom niet.
In Italië ging men zelfs zo ver een megabrug naar Sicilië gedeeltelijk als militaire investering te willen klasseren, omdat tanks er ooit misschien zouden kunnen over rijden.
Als dat de norm wordt, kan binnenkort elke nieuwe autosnelweg, spoorlijn of tunnel worden verkocht als investering in de nationale veiligheid.
Creatieve boekhouding heeft eindelijk een militair uniform gekregen.
Een industrie die nooit genoeg krijgt
Ondertussen draaien de fabrieken overuren.
Lockheed Martin verkoopt F-35's als zoete broodjes.
Rheinmetall bouwt tanks.
BAE Systems ontwikkelt nieuwe onderzeeërs.
Patriot-raketten, Eurofighters, dronesystemen, luchtafweer...
Voor de defensie-industrie zijn het gouden tijden.
Oorlog is verschrikkelijk. Maar dat is een detail. De voorbereiding is bijzonder winstgevend. En daar draait het om.
Europa luistert als een peuter naar grote ego's
Opvallend is hoe kritiekloos Europa zich laat meeslepen in het nieuwe geopolitieke sprookje.
Rusland vormt zonder twijfel een veiligheidsprobleem.
Maar tussen waakzaamheid en permanente oorlogspsychose ligt nog altijd een wereld van verschil.
Toch lijkt elke nieuwe NAVO-top nog maar één boodschap te kennen: meer uitgeven, sneller bewapenen en vooral niet te veel vragen stellen.
Het publieke debat wordt ingeruild voor militaire consensus.
Twijfel wordt verdacht.
Nuance klinkt bijna als verraad.
En ergens applaudisseren de wapenfabrikanten, terwijl politici zichzelf feliciteren omdat ze "de veiligheid versterken".
Misschien.
Of misschien bouwen we vooral aan een continent dat steeds beter gewapend is, maar tegelijk steeds minder weet waarvoor het die welvaart oorspronkelijk heeft opgebouwd.
Als uitsmijter de cijfers:
De nieuwste cijfers van het Zweedse vredesinstituut SIPRI tonen hoe snel de militaire uitgaven oplopen. De Verenigde Staten blijven met voorsprong de grootste defensie-uitgever ter wereld, met 954 miljard dollar in 2025. Opvallend is wel dat hun militaire budget met 7,5 procent daalde tegenover vorig jaar, vooral omdat er geen nieuwe grote steunpakketten voor Oekraïne werden goedgekeurd.
In Europa is Duitsland de grote uitschieter. Berlijn trekt dit jaar 114 miljard dollar uit voor defensie, een stijging van 24 procent. Daarmee is Duitsland uitgegroeid tot de grootste militaire investeerder van Europa.
Het Verenigd Koninkrijk besteedt 89 miljard dollar, al ligt dat budget 2 procent lager dan vorig jaar. Frankrijk verhoogt zijn defensie-uitgaven licht tot 68 miljard dollar, een stijging van 1,5 procent.
Verder valt op dat Italië zijn militaire budget met 20 procent optrekt tot 48,1 miljard dollar, terwijl Polen blijft investeren aan een bijzonder hoog tempo. Warschau geeft dit jaar 46,8 miljard dollar uit aan defensie, goed voor een stijging van 23 procent.
De sterkste procentuele groei is weggelegd voor Spanje, dat zijn defensiebudget met maar liefst 50 procent verhoogt tot 40,2 miljard dollar. Ook Noorwegen doet een stevige duit in het zakje met een stijging van 49 procent, goed voor 17 miljard dollar.
Canada trekt zijn militaire uitgaven met 23 procent op tot 37,5 miljard dollar, terwijl Turkije uitkomt op 30 miljard dollar, een groei van 7,2 procent. Nederland verhoogt zijn defensiebudget met 14 procent tot 28,9 miljard dollar, en Zweden investeert 16,5 miljard dollar, een toename van 24 procent.
De cijfers illustreren dat de militaire opbouw zich niet langer beperkt tot de NAVO-oostflank. Vrijwel alle westerse landen trekken hun defensiebudgetten fors op, al verschilt het tempo aanzienlijk van land tot land. De algemene trend is echter duidelijk: sinds de Koude Oorlog werd in Europa niet meer zo massaal in defensie geïnvesteerd.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
