Vaste energiecontracten opnieuw verplicht: Vlaamse regering grijpt in tegen prijsonzekerheid.
Energieleveranciers in Vlaanderen zullen opnieuw vaste contracten moeten aanbieden aan gezinnen. Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) voert daartoe een wettelijke verplichting in. Die maatregel moet consumenten beter beschermen tegen grillige energietarieven en plotse prijsopstoten zoals tijdens de energiecrisis van 2022. “Wie kiest voor zekerheid, moet die ook kunnen krijgen”, aldus het kabinet-Depraetere.
Met het nieuwe regelgevend kader voert de Vlaamse regering het recht op een vast energiecontract opnieuw in. Leveranciers zullen voortaan verplicht zijn om minstens één formule met vaste prijzen voor stroom en gas van minstens twaalf maanden aan te bieden — naast de bestaande variabele en dynamische formules. De maatregel moet consumenten in staat stellen opnieuw bewuster te kiezen voor prijszekerheid.
Massale terugval vaste contracten
Tot vlak voor de energiecrisis had meer dan 70 procent van de Vlaamse gezinnen een vast contract voor gas en elektriciteit. Vandaag is dat aandeel gezakt tot minder dan 25 procent. Die verschuiving is grotendeels het gevolg van een strategische terugtrekking door de leveranciers, die na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne het prijsrisico niet langer wensten te dragen.
De gevolgen voor de eindgebruiker waren aanzienlijk. Gezinnen met een variabel tarief zagen hun maandelijkse facturen in sommige gevallen oplopen tot meer dan 1.000 euro. De impact reikte verder dan de gezinsbudgetten alleen: de explosie van de energieprijzen dreef de Belgische inflatie in 2022 naar ongeziene hoogten en ondermijnde het concurrentievermogen van de economie.
Volgens minister Depraetere heeft de crisis de kwetsbaarheid van het huidige energiemodel blootgelegd. “We zijn structureel te afhankelijk van buitenlandse energiemachten die onze facturen op eender welk moment kunnen beïnvloeden. Dat moeten we corrigeren door meer keuzevrijheid én stabiliteit te bieden aan onze gezinnen.”
Marktverplichting vervangt vrijblijvende marktlogica
Het herinvoeren van vaste contracten is in wezen een correctie op de volledige liberalisering van de energiemarkt. Waar die in principe keuzevrijheid moest garanderen, leidde de praktijk tot een afbouw van stabiele producten zodra de risico’s voor leveranciers te groot werden. De Vlaamse overheid grijpt nu in en legt een minimumpakket op: vaste contracten worden verplicht in het aanbod.
Concreet betekent dit dat elk energiebedrijf dat actief is op de Vlaamse markt minstens één contract met vaste tarieven moet aanbieden, met een looptijd van ten minste één jaar. Consumenten behouden daarnaast de keuze voor dynamische of variabele formules, maar wie vaste prijzen wil, moet daar opnieuw terechtkunnen.
Krom redeneren voor gevorderen
De verplichting komt bovenop een pakket aan bijkomende Vlaamse maatregelen die de energiekosten voor huishoudens moeten temperen. Zo voorziet de Vlaamse regering onder meer in een belastingvermindering op elektriciteit. De redenering van Depraetere is zo krom als een boemerang. We citeren uit een interview met VTM. Depraetere: “Elektriciteit is in ons land zeer duur, ook vier keer duurder dan gas. Dus was het logisch om heffingen uit de elektriciteitsfactuur te halen en te verschuiven naar de gasfactuur. Maar dat zou betekenen dat elektriciteit veel goedkoper wordt. Goed, want iedereen verbruikt elektriciteit: om uw lamp aan te leggen, om uw was te draaien. Maar nu willen we absoluut vermijden dat we door die verschuiving gas duurder gaan maken.”
Dus we maken het duurder, maar het is niet duurder? De redenering gaat als volgt: “Daarom komt er een premie – 180 miljoen euro, wie gaat dat betalen? – om de elektriciteitsfactuur nog verder te laten dalen. Mensen die op gas verwarmen en daarop meer heffingen moeten betalen, worden dan via hun goedkopere elektriciteitsfactuur gecompenseerd en zouden alzo netto niet meer moeten betalen.” Het is net zo makkelijk om in Sinterklaas te geloven, toch?
Tegelijk roept minister Depraetere gezinnen op om actief hun contractvoorwaarden te blijven vergelijken. Via het online platform V-Test van de Vlaamse energieregulator (VEA) kunnen consumenten hun aanbodscreening uitvoeren.
De herinvoering van het vaste contract zou geen terugkeer naar gereguleerde prijzen, maar wel een corrigerende ingreep in een markt die in crisistijd haar verantwoordelijkheid niet nam. Voor Depraetere is het dan ook duidelijk: zekerheid is geen luxeproduct, maar een basisrecht voor gezinnen in een volatiele energiemarkt. We vermoeden dat Melissa de enige is die daar zeker van is.
(Foto: screenshot X)
