Hoe woke kan kunst worden?
Op zaterdag 29 augustus deelt de Mechelse ‘kunstenares’ Eveline Bumba (29) op ’t Zuid in Antwerpen vijftig potten witte verf uit. De zelfverklaarde kunstenares wil met de actie aandacht vragen voor wat zij ‘witte privileges’ noemt: de onzichtbare extra kansen die blanke mensen volgens haar automatisch krijgen.
Of een gratis pot verf daar een overtuigend antwoord op vormt, is uiteraard een andere kwestie.
Een pot verf als politiek statement
De potten worden gesigneerd en krijgen een echtheidscertificaat mee. Verkopen doet Bumba ze niet.
“Op privileges staat geen prijs”, luidt haar uitleg.
Het is een boodschap die weinig aan de verbeelding overlaat. Kunst en activisme worden hier nadrukkelijk door elkaar gehaald. Bumba wil met haar project niet alleen een kunstwerk presenteren, maar vooral een maatschappelijk debat openen.
De vraag is alleen hoeveel debat er nodig is om vijftig potten witte verf tot kunst te verheffen.
Waarom precies het Zuid?
Ook de locatie moet deel uitmaken van het verhaal. Bumba verwijst naar de plannen voor sociale woningen die ooit op ’t Zuid werden voorzien en de latere evolutie van de buurt richting luxueuze appartementen.
Volgens haar past dat binnen het bredere verhaal over maatschappelijke ongelijkheid.
De precieze link met ‘wit privilege’ blijft voor buitenstaanders echter minder evident. Dat sociale woningen of betaalbare huisvesting onder druk staan, is één discussie. Daaruit automatisch een verhaal over huidskleur destilleren, is een tweede.
Kritiek uit politieke hoek
De actie krijgt dan ook meteen politieke tegenwind. Antwerps gemeenteraadslid Sam Van Rooy (Vlaams Belang) noemt het project op X een voorbeeld van wat hij ‘anti-blank racisme’ noemt.
Van Rooy trekt bovendien de omgekeerde kaart: zou een kunstenares met zwarte verf en een boodschap over ‘zwart privilege’ op dezelfde manier worden ontvangen?
Dat is volgens hem precies de vraag die het project oproept. Hij kondigt aan de kwestie in de Antwerpse gemeenteraad aan te kaarten en wil van het stadsbestuur weten welke rol het speelde bij de toestemming voor het evenement.
Kunst met een politieke bijsluiter
De actie maakt deel uit van Summer of Mino, het zomerprogramma van Mino Art Space. Daarmee belandt de discussie meteen ook bij een bredere vraag: waar eindigt kunst en waar begint activisme?
Kunst mag uiteraard ongemakkelijk zijn. Ze mag provoceren, confronteren en zelfs irriteren. Maar zodra een artistiek project maatschappelijke groepen nadrukkelijk tegenover elkaar plaatst, is kritiek evenzeer onderdeel van het debat.
En misschien is dat uiteindelijk het interessantste aan deze vijftig gratis potten witte verf.
Niet de verf zelf, maar de vraag die erachter zit: kunnen we nog discussiëren over discriminatie en ongelijkheid zonder dat elke discussie onmiddellijk in kampen van wit en zwart wordt opgedeeld?
Zaterdag zullen de potten verf in elk geval gratis zijn. Het debat dat ze veroorzaken, dreigt een stuk duurder uit te vallen.
(Foto: AI-satire-P-magazine)
