Vanaf vrijdag patrouilleren 45 militairen in Brusselse metro- en treinstations om drugscriminaliteit aan te pakken. Maar de militaire vakbond VSOA Defensie trekt fors aan de alarmbel: de soldaten werken zonder duidelijk juridisch kader, verdienen amper vijf euro netto per uur en slapen in tentjes bij gebrek aan kazerneruimte.
Militairen op straat, maar zonder spelregels
Het leger trekt samen met de politie de Brusselse metro en treinstations in. De bedoeling: drugscriminaliteit indijken via aanwezigheid en afschrikeffect. Maar de militaire vakbond plaatst fundamentele vraagtekens bij hoe de operatie in zijn werk gaat.
"We begrijpen dat de nood hoog is en dat je dan naar alle mogelijke middelen grijpt, maar de soldaten beginnen zonder juridisch kader aan deze opdracht", zegt Chris Huybrechts van VSOA Defensie. "Militairen zijn dus nodig om de bevolking te beschermen, maar wie beschermt de militairen? Dit is symboolpolitiek."
Het knelpunt zit in de zogeheten 'rules of engagement'. De nieuwe defensiecodex waar minister van Defensie Theo Francken (N-VA) aan werkt, is er nog niet. Ondertussen mogen militairen enkel personen staande houden en uit zelfverdediging optreden — maar geen politionele taken uitvoeren.
"Ze kunnen vaststellingen doen, maar mogen dan niet adequaat reageren omdat militairen geen politionele bevoegdheid hebben", legt Huybrechts uit. "Militairen zijn getraind om in oorlogssituaties te reageren. Als een soldaat vuurt, vuurt die bijna altijd dubbel, en vaak in de borststreek. En dat met oorlogswapens. Ze zijn hier niet voor opgeleid. De drugstrafiek aanpakken, dat is de taak van de politie."
Tentenkampen en hongerloon
Naast het gebrek aan juridisch kader is er ook de kwestie van de arbeidsomstandigheden. Omdat er plaatsgebrek is in de Brusselse kazernes, heeft Defensie tentenkampen opgericht voor de militairen die de operatie uitvoeren.
"Met zijn vieren in tentjes van vijf op vijf", zucht Huybrechts. "De agent mag naar huis gaan, de militair niet. Vandaag hebben sommige personen die strafbare feiten gepleegd hebben betere huisvestingsomstandigheden dan de militairen die de bevolking beschermen."
De vergoeding voor die inspanning? Vijf euro netto per uur — en dit tot zes weken lang. Terwijl de militairen bij een incident binnen dertig minuten paraat moeten staan, dag en nacht, zeven dagen op zeven.
Deals verplaatsen zich
Huybrechts erkent dat militairen een zeker afschrikeffect hebben, maar hij plaatst ook vraagtekens bij de effectiviteit. "Het risico is dat deals zich gewoon zullen verplaatsen."
De politie geeft in principe de orders en gaat mee op patrouille, maar de vakbond twijfelt eraan of dat in de praktijk altijd zo zal verlopen. "Het zou mij sterk verwonderen als de politie constant met de soldaten meeloopt."
Politieke achtergrond
Het idee om militairen in te zetten voor politieopdrachten dateert van vorig jaar, toen minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) het voorstel lanceerde na een zomer vol druggerelateerd schietgeweld in de Brusselse straten. Het dossier lag maandenlang geblokkeerd door de discussie over gevangenisovercrowding, tot Quintin en Francken een juridische omweg vonden. Via diezelfde constructie patrouilleren al langer militairen aan joodse sites in ons land.
