Miljardairsvrouw doet een gooi naar de titel van ‘kalf van het jaar’.
Er zijn uitspraken die blijven hangen. Niet omdat ze diepzinnig zijn, maar omdat ze zo ver van de realiteit staan, dat ze bijna kunst worden. Hélène Mercier-Arnault, pianiste en echtgenote van Bernard Arnault, leverde er zo eentje af. Dakloosheid, zo stelde ze, is in essentie een levenskeuze. Daarmee dingt ze naar de titel van kalf van het jaar. Het is het soort zin dat je niet verzint. Het komt vanzelf, ergens tussen een vleugelpiano en een privévermogen van 160 miljard.
Armoede als esthetiek
In haar wereld heeft zelfs armoede iets elegants. In Wenen, zo vertelt ze, fluiten daklozen melodieën van Schubert. Het beeld klopt niet echt met de realiteit. Wie op straat leeft, doet dat zelden uit vrije wil. Maar dat detail lijkt verloren te gaan wanneer je leven zich afspeelt op een ander niveau.
“Wat ik u nu ga vertellen, zal u misschien schokken,” verklaarde Hélène Mercier-Arnault (66) tijdens een radio-interview op RTL. De internationaal gerenommeerde pianiste — en echtgenote van Bernard Arnault (77), de rijkste man van Frankrijk — reageerde daarmee op een vraag over het contrast tussen haar leven en dat van mensen die op straat leven.
“Ik denk niet elke dag aan daklozen,” stelde ze. “De eerste keer dat ik ze zag, was toen ik in Parijs aankwam; in Montréal waren er geen. Het is volgens mij ook een levenskeuze. Een levenskeuze van mensen die elkaar hebben gevonden, die dingen hadden, maar die besloten hebben om de maatschappij de rug toe te keren. Het is een terugtrekking uit de wereld.”
Geen schuldgevoel, geen probleem
Er is ook geen reden tot schuldgevoel, klinkt het. Want wat kan zij eraan doen? Het is de wereld, de maatschappij, een abstract geheel waar niemand echt verantwoordelijk voor is. De redenering is even eenvoudig als comfortabel: als het probleem groot genoeg is, verdwijnt elke individuele verantwoordelijkheid vanzelf.
Terugkrabbelen achteraf
De uitspraak bleef niet zonder gevolgen. Wat een promotiegesprek voor een nieuw album moest worden, draaide uit op een rel. De meest scherpe passages verdwenen aanvankelijk uit de uitzending. Pas later kwamen ze naar buiten en volgde de reactie.
De boodschap werd bijgesteld. Het onderwerp was te complex, zo klonk het plots. Ze sprak buiten haar expertise.
Een wereld op afstand
Het incident legt meer bloot dan een ongelukkige uitspraak. Het toont hoe groot de afstand is geworden tussen twee werelden. De ene waarin armoede een dagelijkse realiteit is, de andere waarin ze wordt gereduceerd tot een concept, een observatie, een gedachte-experiment. Wanneer die werelden elkaar kruisen, ontstaat er wrijving. En dat is een understatement.
De nieuwe Marie-Antoinette
De vergelijking met Marie-Antoinette dringt zich op. Niet omdat de geschiedenis zich herhaalt, maar omdat de kloof blijft bestaan. En omdat er telkens opnieuw iemand nodig is om te tonen hoe groot die kloof werkelijk is. Juist: waarom eten die daklozen dan geen koeken, als ze geen brood kunnen kopen. Toch?
(Foto: PHOTONEWS_11115042-008)
