Testaankoop juicht: champagne, oesters en gerookte zalm, nauwelijks gestegen. Een dun laagje kerstglans over een duur jaar.
De jongste cijfers over supermarktprijzen tonen opnieuw een stijging van ruim drie procent. Niet spectaculair, maar wel hardnekkig. En precies in dat jaar waarin gezinnen al twee winters op rij met energie- en voedselprijzen jongleren, komt ‘De Morgen’ met een opvallend geruststellende boodschap – we citeren: “Terwijl supermarktproducten als koffie en rundsvlees met 3,64 procent duurder worden, lijkt het kerstdiner dit jaar minder zwaar door te wegen dan gevreesd. Uit nieuwe cijfers van Testaankoop blijkt dat de typische feestproducten, zoals champagne, oesters en gerookte zalm, nauwelijks in prijs zijn gestegen.”
De lezer mag zich best afvragen wat er achter dat geruststellende kader schuilgaat. Want terwijl een fles bubbels volgens de krant “slechts licht” stijgt, wordt de rest van het winkelkarretje meteen zwaarder. En ironisch genoeg kost een degelijke fles olijfolie straks meer dan diezelfde champagne die ons zou moeten kalmeren.
Wat is er écht duurder geworden?
Wie een vergelijking maakt met vijf jaar geleden – vóór corona, vóór de geopolitieke spanningen, vóór de wereldwijde logistieke verstoringen – ziet dat de prijsstijgingen intussen structureel zijn. De crisisjaren hebben producenten en retailers een comfortabele aanleiding gegeven om marges op te trekken. In sommige categorieën zijn die marges sindsdien alleen gegroeid. Het argument “slechte oogsten” of “verstoorde ketens” wordt bijna routinematig ingezet, maar de consument betaalt wel jaar na jaar méér.
De recente stijgingen doen daar nog een laag bovenop. Chocoladeproducten worden tot een derde duurder, rundsvlees idem. Ook koffie blijft klimmen. En dan hebben we het nog niet over basisproducten: olie, pasta, rijst, conserven. Allemaal prijssegmenten waar promoties steeds schaarser worden en huismerken minder voordeel opleveren.
De feesttafel als bliksemafleider
In dat decor is het opmerkelijk dat precies de typische decemberproducten worden aangehaald als lichtpunt: champagne, zalm, foie gras, oesters. Producten die, cynisch genoeg, door hun luxestempel nauwelijks representatief zijn voor het gemiddelde huishouden. De gezinnen die het moeilijk hebben, drinken geen champagne en kopen niet massaal oesters. Ze zoeken marges op de schappen waar het wél pijn doet: kaas, brood, groenten, vlees, rijst, olie.
De “goed nieuws”-framing lijkt vooral bedoeld om het gevoel te temperen dat alles duurder wordt. Moeten we juicehen omdat Moët & Chandon nog net onder een psychologische drempel blijft?
Zijn we er collectief ingeluisd?
Het is een ongemakkelijke vraag, maar ze moet gesteld worden. Sinds de pandemie zijn prijzen volgens geldende logica blijven stijgen, ook wanneer de oorspronkelijke redenen al lang verdwenen waren. Waar schaarste verdween, bleven prijzen vaak op het nieuwe niveau staan. Waar energieprijzen daalden, zagen we slechts mondjesmaat beweging in de supermarkten.
De radicale hoeken van het internet roepen al langer dat “we erin geluisd zijn”. Dat klinkt dramatisch, maar de vraag hoever een bevolking kan gaan in het slikken van narratieven, blijft relevant. Niet voor het complot, wel voor de realiteit: hoeveel rek zit er nog in koopkracht, en hoeveel verdekt optimisme moet een krant injecteren om de lezers gerust te stellen?
De grens van wat consumenten pikken
Of er nog dalingen volgen? Je kan net zo goed vragen of Sinterklaas bestaat. De structurele kostenstijgingen uit de voorbije jaren zijn niet zomaar weg, en producenten hebben geen prikkel om hun marges vrijwillig terug te schroeven. De consument wordt stilaan murw: hogere huur, hogere verzekeringen, hogere energierekeningen — en daartussen een winkelkar die elk kwartaal nét iets duurder wordt.
Schol.
(Foto: AI-P-magazine/Grok)
