Na dinsdag valt de stakingshamer stil: bonden hertekenen hun strijdplan.
De NMBS staakt vandaag voor de 24ste keer dit jaar. Maar hebben die gijzelingsacties buiten veel ergernis bij de reizigers eigenlijk wat opgeleverd? Bitter weinig, niet?Hoe dan ook, de sociale strijd zal - resultaat of geen resultaat - na dinsdag even bedaren. Doch het is geen vredespijp die gerookt wordt, hoogstens een tactische pauze. De vuisten blijven gebald, alleen de slagrichting verandert.
Dinsdag: nog één keer alles plat
Opnieuw zullen treinen stilstaan, bussen verdwijnen, vuilnis blijven liggen en kinderen massaal op TikTok hangen omdat de leerkracht staakt. De socialistische vakbond ACOD heeft al maanden geleden opgeroepen tot deze actiedag in de hele openbare sector. Het wordt een nationale onderhoudsbeurt van het verzet: van metro tot gevangenis, van leslokaal tot perron, alles draait vierkant.
Maar het is wel een solistische actie. Het christelijke ACV steunt de staking, maar doet niet actief mee. En de liberale vakbond ACLVB staat erbij en kijkt ernaar.
Volgens een recente interne bevraging bij de ACLVB is twee derde van hun militanten tegen grote stakingen die het land verlammen. Het enthousiasme voor algemene stakingen is ver zoek. Zelfs bij de bonden zelf.
Van fluit naar flankaanval
Na dinsdag schakelen de vakbonden over naar een ander soort strijd. Minder groots, minder disruptief, maar daarom niet minder venijnig. De stakingshamer wordt ingeruild voor andere instrumenten: betogingen, manifestaties en juridische procedures. Veel beter, toch?
Donderdag komt de non-profitsector op straat. En op woensdag 25 juni plannen de drie bonden samen een actiedag, vermoedelijk opnieuw in Brussel. De zomer belooft daarna rustiger te worden, zoals altijd. Ook stakers willen met vakantie. Protest marcheert zelden in juli.
Ook de juridische aanval is ingezet. De socialistische bond ABVV wil de hervorming van de werkloosheidsuitkeringen aanvechten voor het Grondwettelijk Hof. Een symbolische veldslag, maar één die de regering ernstig genoeg neemt om zich stevig juridisch in te dekken. De Raad van State leverde al advies waarin de wetteksten scherp werden afgelikt, maar nauwelijks betwist.
De Wever blijft onaangetast
Toch moet ook de vakbondstop toegeven dat de revolutionaire vlam deze lente niet oversloeg. De regering-De Wever staat nog stevig rechtop. De stakingen hebben hoogstens wat knoppen aan het beleid bijgedraaid, zoals de uitstel van de uitdoving van het brugpensioen tot eind juni – niet toevallig het moment waarop enkele lopende cao’s aflopen.
Via de Nationale Arbeidsraad wisten de bonden ook het punt te maken dat een tragere indexering van de ambtenarensalarissen negatieve neveneffecten heeft voor personeel in onder meer de zorg. Maar dat is technocratische bochtenwerk – geen systemische overwinning.
De peilingen bevestigen dat: de N-VA blijft stabiel op verkiezingsniveau, Vooruit wint licht terrein, en CD&V verliest een procentje. Geen enkele partij valt van haar sokkel, ondanks maanden van klagende fluitjes en vloekende pendelaars.
NMBS-onderhandelingen als barometer
Maar is dit écht het einde van de stakingsgolf, of slechts een adempauze voor de volgende storm? Het antwoord ligt bij de NMBS, het strijdtoneel bij uitstek. Daar ligt intussen een voorakkoord tussen de vakbonden en mobiliteitsminister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) op tafel.
Of de spoorvakbonden dit als overwinning zien of als lauwe toegeving, zal donderdag blijken. Dan oordeelt de achterban over het akkoord. Wordt het afgewezen, dan is de kans groot dat de stakingsmachine in het najaar weer warm wordt gedraaid.
Want, jawel, ook de begrotingsopmaak voor 2026, die tegen oktober-november vorm moet krijgen, belooft brandstof te leveren voor een nieuw sociaal inferno. Zeker als nieuwe pensioenmaatregelen opnieuw zonder sociaal akkoord worden doorgeduwd.
Geen vrede, wel een hergroepering
De federale regering heeft straks 24 stakingen overleefd. De bonden zijn niet verslagen, maar stakingen verliezen op deze manier wel hun impact. Gelukkig krijgen de bonden in het najaar een rematch, de herfst is altijd goed is voor protestweer. Riezigers die letterlijk in de kou staan, maken toch net dat tikkeltje meer indruk. Tot dan dus: minder spoorstaking, meer strijd in toga en op spandoek. Het is een andere strijdstijl, maar het gevecht zelf is nog lang niet gedaan.
(Foto: Shutterstock)
