Besnijdenis enkel nog terugbetaald bij medische noodzaak: overheid zet rem op duizenden ingrepen.
Vanaf volgend jaar komt er een duidelijke breuklijn in de terugbetaling van besnijdenissen in België. Wat vandaag nog grotendeels zonder vragen wordt ‘gesponsord’ door de ziekteverzekering, zal straks alleen nog voor terugbetaling in aanmerking komen bij zuiver medische noodzaak. Het RIZIV gaat de voorwaarden fors beperken: religieuze, culturele of esthetische redenen vallen volledig buiten de regeling. Daarmee sluit België zich aan bij de meerderheid van de Europese landen waar terugbetaling al langer strikt medisch wordt afgebakend.
Volgens schattingen gaat het jaarlijks om ongeveer 30.000 ingrepen in Belgische ziekenhuizen, al is slechts een fractie daarvan strikt medisch verantwoord. Uroloog Piet Hoebeke (UZ Gent) noemt het in ‘Het Laatste Nieuws’ een logische beslissing. “Het huidige systeem liet terugbetaling toe in een veel te brede waaier van gevallen, terwijl amper 1 procent van de mannen met echte medische redenen te maken krijgt.”
Medische uitzonderingen
De terugbetaling blijft behouden in drie duidelijke situaties. Ten eerste bij balanitis xerotica obliterans (BXO), een aandoening waarbij de voorhuid door chronische ontstekingen steeds nauwer wordt, vaak gepaard met kloofjes en pijn. Ten tweede bij aangeboren afwijkingen van de urinewegen, waarbij de voorhuid medische hinder veroorzaakt. En ten derde bij voorhuidkanker, een zeldzame maar ernstige diagnose.
Deze categorieën vertegenwoordigen samen nauwelijks een fractie van alle uitgevoerde ingrepen. Het verschil tussen de 1 procent die medische zorg nodig heeft en de 20 procent van de mannen die vandaag besneden is, toont volgens specialisten de scheeftrekking van het systeem.
Culturele tradities zonder terugbetaling
De beslissing zal vooral een impact hebben op gezinnen en gemeenschappen die de besnijdenis vanuit religieuze of culturele traditie beschouwen als vanzelfsprekend. In het jodendom en islam maakt je voorhuid geen kans om te overleven. Maar ook zonder het bevel van een opperwezen - die tijdens de schepping blijkbaar te veel huid heeft besteld - is het in de Westerse wereld stilaan een traditie om om hygiënische of morele redenen voor een knip te kiezen. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld, behoort de man mét voorhuid intussen tot de minderheid.
Vanaf volgend jaar zullen dergelijke ingrepen echter volledig door de patiënt of de familie zelf moeten worden betaald. De prijs schommelt vandaag tussen 750 en 1.250 euro, afhankelijk van ziekenhuis en verzekering.
Risico’s en complicaties
De medische wereld waarschuwt voor complicaties, ook al wordt de ingraap als een dingetje van niks beschouwd. Ongeveer 2 procent van de ingrepen leidt tot bloedingen of ontstekingen. Ernstiger is het verlies van weefsel, waarbij in uitzonderlijke gevallen zelfs delen van de eikel worden beschadigd of verwijderd.
Daarbovenop komt het blijvende verlies aan gevoeligheid. De voorhuid bevat zenuwuiteinden die de eikel na verwijdering niet kan compenseren. Volgens urologen is dat verlies onomkeerbaar en kan het enkel in zeer specifieke gevallen – zoals bij vroegtijdige zaadlozing – een functioneel voordeel opleveren.
Wat hebben we vandaag geleerd?
De maatregel van het RIZIV betekent dat de overheid een duidelijke streep trekt tussen medische noodzaak en levensbeschouwelijke keuze. Lokale en traditionele praktijken blijven mogelijk, maar zonder publieke financiering. Voor de urologen in het veld is de hervorming vooral een signaal dat de terugbetaling moet sporen met de realiteit: een medisch systeem dat enkel ingrijpt wanneer het echt nodig is. Vrij vertaald: het RIZIV dient voor medische ingrepen niet voor godsdienst en ‘cultuur’.
(Foto: Shutterstock)
