Jonge magistraten halen verwoestend uit naar de hervormingen van Justitie.
In de statige gangen van Justitie galmt geen plechtige stilte meer, maar het gekraak van een systeem dat op zijn laatste benen loopt. Het protest komt niet van vakbonden, oppositiepartijen of zuchtende ambtenaren, maar van binnenuit. Recht uit de buik van de magistratuur. En die buik rommelt.
Een open brief, gepubliceerd in Le Soir en ondertussen ondertekend door maar liefst 444 magistraten, sloopt het discours van de minister van Pensioenen en de rest van de federale besparingsbende. De afzenders: jonge parket- en zetelmagistraten die zich niet langer als goedkoop decor willen laten gebruiken in het theater van de rechtsstaat.
“Ons werk vergt idealisme, maar we zijn geen vrijwilligers van de rechtsstaat”
Het protest richt zich officieel tegen de aangekondigde pensioenhervorming, maar eigenlijk is die maatregel slechts de spreekwoordelijke druppel. “De kapstok waar we al jaren aan bengelen,” noemt parketmagistrate Hanne Ollevier uit Oost-Vlaanderen het treffend in ‘Het Laatste Nieuws’. Want wat er op het spel staat, is veel meer dan wat cijfertjes in een pensioenfiche. Wat hier afbrokkelt, is het fundament van een rechtssysteem dat ooit als ruggengraat van de democratie gold.
Ollevier, één van de drijvende krachten achter de brief, neemt geen blad voor de mond. “Wij draaien hier dossiers als bezetenen, nemen beslissingen met maatschappelijke impact, en dat in omstandigheden waarvoor sommige derdewereldlanden zich zouden schamen. Gsm-bereik? Niet in je eigen bureau. Toiletten? Onbruikbaar, en het personeel moet thuiswerken omdat de riolering het voor de vijfde keer dit jaar begeeft. En ondertussen schuift men ons een hervorming onder de neus waarbij we straks voor een volle carrière voor ons 27ste benoemd moeten zijn én duizenden euro’s aan afgekochte studiejaren moeten ophoesten. Alsof het een club van erfgenamen is.”
“Pensioen wordt luxeproduct, werkomstandigheden zijn al een ramp”
De cijfers waar de magistraten nu zo van wakker liggen, zijn onthutsend: tot 40 procent verlies aan pensioenrechten dreigt voor wie zijn of haar toga aan de haak hangt. En dat in een sector waar nachtdiensten van 30 uur lang niet eens vergoed worden. Geen bedrijfswagen, geen maaltijdcheques, geen hospitalisatieverzekering. Alleen de eer. En die lijkt sinds kort blijkbaar ook onder voorbehoud.
“Ons pensioen was ons uitgesteld loon,” zegt Ollevier. “Als men daar nu aan morrelt, is het alsof men tijdens het spel de regels verandert én tegelijk het veld onder water zet. We hebben jonge magistraten nodig, slimme mensen, gespecialiseerde profielen – maar wie in godsnaam kiest hier nog vrijwillig voor?”
Zieke rechters, geseponeerde dossiers en het failliet van de rechtsstaat
Maar het gaat verder dan cijfers. De hele infrastructuur van Justitie wankelt. Decennia van onderfinanciering hebben geleid tot een structureel personeelstekort. Ouderschapsverlof is een dode letter – niet omdat het niet mag, maar omdat niemand het durft op te nemen uit schrik hun overwerkte collega’s nog verder in de soep te duwen.
“Ik ken magistraten die blijven doorwerken met gebroken kaken,” zegt Ollevier. Geen metafoor, helaas. “Omdat ze weten dat er niemand is om het over te nemen. Omdat hun dossiers anders maanden blijven liggen.”
En zelfs die dossiers zijn onderhevig aan wat men in het vakjargon noemt: de frustratieseponering. “Dossiers waarvan je weet dat ze voor de rechter zouden moeten komen, die maatschappelijk relevant zijn, die slachtoffers betreffen die wachten op gerechtigheid... en toch moet je ze klasseren. Omdat de politie geen capaciteit heeft om het onderzoek te voeren. Omdat de rechtbanken overvol zitten. Omdat de rechtsstaat kreunt onder zijn eigen gewicht.”
Geen aanval, wel sluipmoord
“Dit is geen staatsgreep,” zegt Ollevier. “Maar wel een vorm van systematische, sluipende erosie. Een uitholling die zich net onder de waterlijn afspeelt, zodat het schip recht lijkt te varen, tot het plots zinkt.”
De jonge magistraten geloven dat de politiek de ernst van de situatie niet doorheeft. Of erger: ze doet alsof. Terwijl men zich in de Wetstraat blindstaart op cijfers en akkoorden, brokkelt de onafhankelijkheid van het gerecht stilletjes af. Want wie niet investeert in een sterke, onafhankelijke magistratuur, laat ruimte voor beïnvloeding, voor partijdigheid, voor het soort justitie dat meer wegheeft van een natte krant dan van een sluitende vuist.
Rechtsstaat? Of façade met marmeren trappen?
Het speelt zich allemaal af onder de statige koepel van het Brusselse Justitiepaleis, dat nog altijd in de stellingen staat – letterlijk en figuurlijk. “We hebben jarenlang gezwegen, uit loyaliteit, uit plichtsgevoel,” besluiten de magistraten. “Maar nu is het genoeg geweest.”
De jonge garde lijkt vastbesloten het roer om te gooien. Niet uit egoïsme, maar omdat ze geloven in hun job. Omdat ze geloven dat een rechtsstaat meer is dan marmer, toga’s en stoere woorden op verkiezingsaffiches. “Onze job is maatschappelijk cruciaal,” zegt Ollevier. “Maar dat mag niet betekenen dat we martelaren moeten zijn.”
(foto: Christophe Licoppe/Photo News)
