Wetstraat wil zieken “activeren”, bevolking wil vooral nog slapen.
België heeft opnieuw een record beet. Geen economische groei, geen exploderende productiviteit en ook geen spectaculaire daling van de belastingen. Nee: een recordaantal langdurig zieken.
Ruim 576.000 mensen zaten vorig jaar langer dan een jaar thuis met een invaliditeitsuitkering. Een half miljoen Belgen dus die volgens de statistieken niet meer meekunnen in het systeem van leven om te werken.
Maar geen paniek in de Wetstraat. Daar denkt men vooral na over hoe die mensen zo snel mogelijk opnieuw richting prikklok kunnen worden geduwd.
“Terug naar werk”: de nieuwe politieke mantra
Minister Frank Vandenbroucke ziet naar eigen zeggen “positieve signalen”. Want als je de mensen wegfiltert die langer ziek blijven door de hogere pensioenleeftijd, stijgt het aantal langdurig zieken iets minder snel dan vroeger.
Dat is een beetje alsof een café-eigenaar trots meldt dat er technisch gezien minder nieuwe alcoholisten bijkomen, zolang je de klanten die ondertussen rechtstreeks aan de tap wonen niet meetelt.
De politieke oplossing klinkt ondertussen bekend: meer controles, meer opvolging, meer druk, meer activering, meer contactmomenten, meer verantwoordelijkheid voor werkgevers en strengere controles op artsen.
Met andere woorden: de zieke moet vooral sneller bewijzen dat hij ziek genoeg is.
Eén detail: ziek is ziek
Dat blijft het fundamentele probleem van heel deze discussie.
Je kan iemand met een gebroken been niet “motiveren” om sneller te lopen. En iemand met een zware depressie raakt meestal niet plots genezen omdat een overheidsdienst extra formulieren stuurt of een HR-manager een “re-integratietraject” opent in Excel.
Toch lijkt het debat daar steeds meer naartoe te gaan: langdurig zieken worden niet langer bekeken als mensen die uitgevallen zijn, maar als economische dossiers die opnieuw rendabel moeten worden gemaakt.
Want achter heel de politieke communicatie zit natuurlijk dezelfde zenuwachtigheid: het systeem kost te veel geld.
Misschien eens de “waarom-vraag” stellen?
Wat in heel dit debat opvallend weinig gebeurt, is de meest logische vraag van allemaal: Waarom vallen steeds meer mensen uit? Waarom stijgen burn-outs en depressies jaar na jaar explosief? Waarom zijn vooral jonge werknemers steeds vaker mentaal volledig op? Waarom zijn vrouwen ondertussen goed voor meer dan zes op de tien langdurig zieken?
Misschien omdat mensen al jaren leven in een samenleving waar alles tegelijk duurder, sneller, onzekerder en absurder wordt.
Werken tot 67. Altijd bereikbaar. Flexibel inzetbaar. Targets. Evaluaties. Tijdelijke contracten. Personeelstekorten. Digitale stress. Sociale druk. Eindeloze administratie. Een woningmarkt die jonge mensen financieel wurgt. En ondertussen een overheid die burgers constant vertelt dat ze “weerbaarder” moeten worden terwijl het systeem hen langzaam opbrandt.
Burn-out is geen modewoord meer
De cijfers zijn ondertussen hallucinant. Het aantal langdurig zieken met depressie of burn-out steeg in vijf jaar tijd met bijna 40 procent. Bij jongeren zijn psychische problemen zelfs dé belangrijkste reden van langdurige uitval geworden.
Maar zelfs dan blijft de reflex in de Wetstraat dezelfde: hoe krijgen we die mensen terug aan het werk? Niet: hoe vermijden we dat hele generaties opgebrand raken? België werkt zich blijkbaar letterlijk ziek En daar zit misschien de grootste hypocrisie van het hele verhaal.
Jarenlang werd de bevolking verteld dat harder werken de sleutel was tot succes, welvaart en stabiliteit. Vandaag blijkt dat steeds meer mensen simpelweg crashen onder dat model.
Toch blijft de politieke communicatie klinken alsof het probleem vooral ligt bij profiteurs die “te lang thuisblijven”. Terwijl de cijfers iets helemaal anders suggereren: misschien is het systeem zelf ziek geworden?
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
