Charles Michel herontdekt zijn stem – en vooral zijn frustratie.
Soms duurt het even voor politici zeggen wat ze écht denken. In het geval van Charles Michel: ongeveer twee jaar na zijn vertrek uit de Europese top. Dan pas komt het verdict over zijn voormalige collega Ursula von der Leyen — en dat is allesbehalve diplomatisch.
“Nooit eerder zo’n moeilijke werkrelatie gehad”, klinkt het. Vrij vertaald: het botste langs alle kanten.
Van Wetstraat naar Europese coulissen
Michel maakte destijds een opvallende carrièreswitch. Hij gaf het premierschap in België op en trok naar Europa, waar hij voorzitter werd van de Europese Raad — een functie die vaak als “president van Europa” wordt verkocht, maar in de praktijk vooral bestaat uit coördineren, voorzitten en protocollen respecteren, maar natuurlijk ook: de eigen portemonnee vullen.
De echte uitvoerende macht binnen de Europese Unie ligt elders. En dat is precies waar de frustratie begint.
Want terwijl Michel vergaderingen leidde en compromissen probeerde te smeden, zat de politieke motor bij de Europese Commissie, onder leiding van von der Leyen. Een machtsverhouding die volgens Michel allesbehalve evenwichtig was.
Samenwerking die nooit werkte
Volgens Michel was het quasi onmogelijk om een werkbare relatie uit te bouwen. Initiatieven om structureel overleg te organiseren, zouden systematisch zijn afgeblokt.
Hij vermijdt persoonlijke aanvallen, maar laat weinig twijfel bestaan over zijn oordeel: de bestuursstijl van von der Leyen noemt hij autoritair. Commissarissen zouden volgens hem steeds minder ruimte krijgen, terwijl beslissingen gecentraliseerd worden.
Het is een klassiek verwijt binnen de Europese machine: macht verschuift naar waar ze effectief wordt uitgeoefend — en dat is zelden bij de voorzitter van de Raad.
Sofagate als breekpunt
Het dieptepunt van de relatie kreeg een symbolisch moment tijdens het beruchte “sofagate”-incident in 2021, bij een bezoek aan de Turkse president Erdogan.
Er waren twee stoelen. Michel ging zitten. Von der Leyen niet.
Wat volgde was internationale kritiek, beschuldigingen van seksisme en een diplomatiek incident dat nog lang nazinderde. Michel houdt vandaag vol dat het protocol correct werd gevolgd, maar draait de kritiek subtiel om: volgens hem gebruikte de Commissie het incident om haar macht verder uit te bouwen.
Met andere woorden ( als we Michel mogen geloven): zelfs een sofa werd politiek kapitaal.
Natrappen met geopolitiek sausje
Ook inhoudelijk spaart Michel zijn voormalige partner niet. Volgens hem faalt de Commissie op cruciale domeinen zoals de interne markt en financiële integratie.
Daarnaast vindt hij dat Europa te zwak reageert op internationale druk, met name vanuit de Verenigde Staten. Sancties tegen Europese figuren hadden volgens hem een krachtiger antwoord moeten krijgen.
Het beeld dat Michel schetst: een Unie die te afhankelijk blijft en te weinig haar eigen positie afdwingt.
De luxe van achteraf gelijk hebben
Opvallend in zijn analyse is de rode draad van gemiste kansen — waarbij Michel zichzelf steevast positioneert als degene die het eerder zag aankomen.
Hij stelt dat hij al vroeg pleitte voor een assertiever Europa, voor een hardere houding tegenover Rusland en voor nauwere banden met Oekraïne. Standpunten die volgens hem destijds weinig steun kregen, maar achteraf gelijk bleken te hebben.
Het is een bekend patroon in de politiek: gelijk krijgen, maar pas wanneer het er niet meer toe doet.
De balans
We blijven achter met een verhaal van interne machtsstrijd binnen de Europese instellingen, verpakt als persoonlijke afrekening.
Michel - ooit het gezicht van consensuspolitiek - profileert zich achteraf als een geïsoleerde strateeg die gelijk had tegen de stroom in. Von der Leyen blijft ondertussen gewoon zitten waar de macht effectief ligt.
Wij fronsen de wenkbrauwen.
(Foto: Shutterstock)
