Ook renovatie gaat van zes naar negen, maar – oh wat zijn we blij – restaurantbezoek daalt van negen naar zes.
De federale begrotingsonderhandelingen zijn officieel begonnen. Onze grote leidsman, Bart De Wever, trekt meteen alle registers open met een eens-kijken-hoe-ver-ik-kan-gaan-methode. Na de eerder gelekte indexsprong, duikt in zijn openingsbod nu ook een btw-verhoging op. Vier voorstellen moeten samen tien miljard euro opleveren. Dat kans dat zijn coalitiepartners zich in zijn viergangenmenu zullen verslikken, is groot.
De begrotingsmarathon op topsnelheid
De Wever en zijn vicepremiers zijn deze week dus gestart aan wat hun zwaarste politieke beproeving tot nu toe belooft te worden: de begroting 2026. Over enkele dagen moet de premier zijn State of the Union houden – zijn eerste sinds hij verhuisde van ’t Schoon Verdiep naar de Wetstraat 16. De Wever legde zijn ploeg vier denkpistes voor: een btw-hervorming, een beperking van de groei in de gezondheidszorg, een indexsprong en een strengere aanpak van langdurig zieken.
Samen moeten die maatregelen de federale rekeningen met minstens 10 miljard euro verlichten. Maar zelfs voor een man als Bart die politiek rekent in breuklijnen, is het een gevaarlijk evenwicht.
1. Btw-hervorming: één tarief van 9 procent
Het meest ingrijpende voorstel is de zogenaamde ‘btw-harmonisatie’. België kent vandaag vier tarieven: 0, 6, 12 en 21 procent. De Wever wil dat herleiden tot drie, waarbij de tarieven van 6 en 12 procent samensmelten tot één van 9 procent.
Op papier heet dat “vereenvoudiging”. In de praktijk betekent het gewoon: een verhoging. Want de meeste basisproducten – brood, vlees, groenten, vis, elektriciteit, gas en renovaties – vallen vandaag onder het tarief van 6 procent. Een stijging naar 9 procent maakt de winkelkar, de energiefactuur en het verbouwbudget merkbaar duurder.
Vooral CD&V en Vooruit, de partijen die zich profileren als sociale bewakers van het middenveld, slikken dat moeilijk. Beide eisen minstens een nultarief voor basisproducten om zo de pijn aan de kassa te verzachten. MR zet haar liberale hakken in het zand: belastingen verhogen is voor Georges-Louis Bouchez politiek vloeken in de kerk.
Toch is de oefening niet enkel slecht nieuws. In theorie ten minste. Restaurants en cafés, die vandaag 12 procent btw betalen, zouden in dat scenario zakken naar 9 procent. Maar dat wil niet zeggen dat de prijzen zullen dalen want energie en voeding zijn duurder geworden. Ook geneesmiddelen, steenkool en banden vallen goedkoper uit. Wauw, steenkool? Iedereen blij, toch?
2. Gezondheidszorg: snoeien in de groeimarge
Een tweede voorstel is subtieler, maar even beladen. De Wever wil de groeinorm van de gezondheidszorg – het percentage waarmee het zorgbudget bovenop de index mag stijgen – verlagen van 3 naar 2 procent.
Het is geen directe besparing, want het geld is nog niet uitgegeven. Maar het betekent wél dat een eerdere belofte teruggedraaid wordt. Les Engagés - die tijdens de verkiezingen zwoeren dat er meer middelen naar de zorg zouden gaan - zien dat als een politieke knieval. Vooruit – met Frank Vandenbroucke als minister van Volksgezondheid – noemt het ronduit “onverteerbaar”.
3. Indexsprong: de klassieker die niemand wil
De Wever gooide ook een indexsprong op tafel: de automatische loonstijging overslaan om de loonkosten te drukken. Maar dat grote nieuws werd gisteren al - toeval of niet - gelekt. Theoretisch levert dat trukje de overheid snel miljarden op: niet alleen minder uitgaven aan lonen, maar ook aan pensioenen en uitkeringen. Een duurdere winkelkar, een hogere energiefactuur, maar minder loon, je moet geen economie te hebben gestudeerd om te weten wat dat voor je portemonnee betekent.
Politiek is het een dooddoener. CD&V, Vooruit en MR schoten het voorstel meteen af. “Een indexsprong voor werkenden is onbespreekbaar,” tweette Bouchez – al liet hij subtiel de deur open voor een gerichte ingreep bij uitkeringen. Volgens N-VA en MR zijn die de voorbije jaren te snel gestegen, vooral onder Vivaldi.
Een indexsprong hakt rechtstreeks in op de koopkracht van miljoenen werknemers. En dat terwijl De Wever zijn premierschap lanceerde met de belofte dat “werken meer moet lonen”.
4. Strengere aanpak van langdurig zieken
Over één voorstel is er wél politieke eensgezindheid: meer langdurig zieken terug aan het werk.
Meer dan 500.000 Belgen zitten vandaag langer dan een jaar ziek thuis, waarvan 300.000 zelfs arbeidsongeschikt verklaard zijn tot hun pensioen. Een recente Riziv-studie wees uit dat bij een kwart van hen twijfel bestaat over de legitimiteit van hun ziekteattest.
De federale regering wil daarom de controles opvoeren en een tussensysteem creëren dat deeltijds werk combineerbaar maakt met een ziekte-uitkering. Dat zou vooral mensen met mentale problemen, zoals burn-out, de kans geven om geleidelijk terug te keren zonder meteen hun uitkering te verliezen.
Politiek mijnenveld
De vier voorstellen zouden samen 10 miljard euro moeten opleveren, maar we vrezen dat er meer bommen - nee niet die van Francken - dan miljarden op tafel te liggen. De btw-verhoging stuit op fel verzet, de indexsprong is politiek onhaalbaar en de snoei in de zorg maakt minstens twee coalitiepartners woedend.
De Wever kan dus rekenen op een stevige begrotingsmarathon, waarbij elke stap richting “structureel evenwicht” gepaard gaat met electorale risico’s.
Een “miljonairstaks”, een heffing op managementvennootschappen of een belasting op buitenlandse pakjes – voorstellen uit de koker van de andere partijen – duiken voorlopig niet op in De Wevers openingsbod. Maar de kans is groot dat die later opnieuw op tafel belanden als wisselgeld in de onderhandelingen.
De Wever wil saneren, maar elke euro die hij zoekt, kost hem politieke goodwill. En hoe dichter de State of the Union nadert, hoe duidelijker wordt dat het echte gevecht niet over cijfers gaat, maar over geloofwaardigheid.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
